از آوُس تا ایشالا: همکاری ویکیایی ایران و روسیه

توسط
Translate this post

با وجود این‌که روسیه و ایران همسایه نیستند، واژه‌های بسیاری این دو کشور را به هم پیوند می‌دهند.

  • بشکه – бочка
  • قفطان – кафтан
  • بازار – базар
  • سوخاری – сухари
  • سماور – самовар
  • تحریم‌ها / سانکسیون – санкции
  • تخته – тахта
  • چمدان – чемодан
  • اربوز / خربزه – арбуз

و حالا یک پیوند تازه ما را به هم متصل می‌کند: [[همکاری ویکیایی روسیه–ایران]]. ایده ساده است — مردم دو کشور با هم همکاری می‌کنند تا مقالاتی دربارهٔ فرهنگ، تاریخ و هنر یکدیگر بنویسند. در طرف ایرانی، «گروه کاربری ویکی‌مدین‌های ایرانی» مسئول هماهنگی این برنامه است و در طرف روسیه، این پروژه توسط گروه کاربری «تاریخ‌نگاران ویکی در شمال‌غرب روسیه» اجرا می‌شود. فرهنگ ایرانی جایگاهی ویژه در دل آنان یافته است. در زبان روسی مدت‌هاست بحثی وجود دارد که شکل درست گفتن آن چیست — «شاورما» (همان‌طور که در سن‌پترزبورگ می‌گویند) یا «شاوارما» (آن‌گونه که در مسکو رایج است). این‌که ایرانیان نسخهٔ سن‌پترزبورگی را تأیید می‌کنند، بنیانی محکم برای این همکاری به شمار می‌آید.

در ماه اوت، مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیای روسی و فارسی وارد این چالش شدند: روس‌ها دربارهٔ ایران نوشتند و ایرانیان دربارهٔ روسیه. هر طرف از پیش فهرستی از مقالات آماده کرده بود و همین به همکاری، نقشهٔ راهی روشن داد. این همکاری در اصل قرار بود زودتر، پیش از ماه اصلی تعطیلات تابستان، برگزار شود و می‌توانست بیش از ۲۲ شرکت‌کننده داشته باشد، اما ناچار شدیم خود را با پیچ‌وخم‌های همیشگی منطقه تطبیق دهیم. همهٔ مقالات برنامه‌ریزی‌شده نوشته نشد (۳۸۵ از ۱۰۰۰)، اما این ماه پیشرفت چشمگیری به همراه داشت و نشان داد کدام موضوع‌ها برای کارهای آینده جذاب‌تر خواهند بود. همچنین دیدن این‌که چه چیزی برای مردمان فرهنگی دیگر مهم‌تر به نظر می‌رسد و چه چیزی کمتر، جالب است — برای نمونه اکنون می‌توان گفت «مدووکا» و «پای روسی» مهم‌تر از تانک کی‌وی-۲ یا «دومستروی» قلمداد شده‌اند.

این همکاری جنبه‌ای تصویری نیز به خود گرفت: آثار مرتبط با ایران در موزهٔ ارمیتاژ مستندسازی شد — ۵۰۰ تصویر از ۹ تالار، به‌همراه چندین شیء ایرانی دیگر که در تالارهای گوناگون پراکنده بودند. افزون بر این، هنر ایرانی موجود در مجموعهٔ موزهٔ شرق نیز هرچند نه چندان نظام‌مند، عکاسی شد؛ با این حال همین کار بخشی از میراث فرهنگی ایران را برای هر کس در سراسر جهان دسترس‌پذیرتر ساخت. از میان این تصاویر، ۳۳ تصویر به‌عنوان «تصویر برگزیده» در ویکی‌انبار شناخته شدند. مستندسازی هنر ایرانی به نمایش درآمده در ارمیتاژ حتی از آنچه به نظر می‌رسد ارزشمندتر است، چراکه برخی از گونه‌های هنری به نمایش درآمده را نمی‌توان در خود ایران دید و ایرانیان تنها می‌توانند در خارج از کشور با جنبه‌هایی از فرهنگ خویش آشنا شوند.

گام‌به‌گام — مقالاتی نوشته شد، تصویرهایی به اشتراک گذاشته شد، کشف‌های کوچکی در مسیر انجام گرفت — ویکی‌پدیای روسی و فارسی در حال ساختن پل‌هایی میان فرهنگ‌ها هستند. چه کسی می‌داند ماه آینده چه خواهد آورد؟ شاید بحثی داغ دربارهٔ «شچی» در برابر «آش»، یا کشف یک شیء ایرانی پنهان در راهروی موزه‌ای در روسیه. تنها یک چیز مسلم است: کنجکاوی و همکاری مسیر را هموار می‌کنند و هنوز چیزهای بسیاری برای کاوش وجود دارد.

Can you help us translate this article?

In order for this article to reach as many people as possible we would like your help. Can you translate this article to get the message out?