امسال ۲۵ سالگی ویکیپدیا را جشن میگیریم. این تنها جشنی برای دانش نیست، بلکه قدردانی از انسانهایی است که ساختن آن را امکانپذیر کردهاند. گردآورندگان پرشور اطلاعات، بررسیکنندگان باوجدان منابع، سازماندهندگان پرانرژی، گشتزنان صبور، و نویسندگان متعهد مقالهها—برای وقوع این معجزه به همه آنها و حتی بیش از اینها نیاز است.
بنابراین امسال، بار دیگر از افراد پشت این پروژهها تجلیل میکنیم. جوایز محبوب «ویکیمدین سال» بر افراد استثنایی و از طریق آنها بر کل جامعه ویکیمدیا نور میتاباند. این جوایز که توسط جیمی ولز، بنیانگذار ویکیپدیا اهدا میشود، از ویکیمدینها در ردههای مختلف تقدیر میکند: رده «برگزیده» برای ویرایشگران قدیمی و ارکان جنبش ما، رده تازهتأسیس «رابط جامعه» برای کسانی که افراد، نقشها و گوشهوکنار دنیای ویکی را به هم پیوند میدهند، و رده اصلی «ویکیمدین سال»، در کنار «تقدیرهای افتخاری».
همزمان با تجلیل از این افراد، به همه مردم در سراسر جهان درود میفرستیم که روز از پی روز به پروژههای ما میآیند تا ارجاعی بیفزایند، واقعیتی را به اشتراک بگذارند، غلط املاییای را اصلاح کنند، مقالهای بنویسند، خرابکاریها را خنثی کنند، اسکریپتی بسازند یا کمپینی را سازماندهی کنند. این معجزه متعلق به شماست.
بدون معطلی، برندگان جایزه ویکیمدین سال ۲۰۲۶ را معرفی میکنیم:
ویکیمدین سال: Jules*
امسال، همزمان با برگزاری رویداد «ویکیمانیا» در پاریس، تجلیل میکنیم از یکی از ویرایشگران مورد اعتمادی که ویکیپدیا فارسی/فرانسوی را معتبر نگه میدارند. جولز (Jules*) ویکیمدین سال ۲۰۲۶ است؛ ویرایشگری قدیمی که همتایانش مسئولیت حفظ اعتبار دانشنامه را به او سپردهاند و کسی که اثری ماندگار بر یکپارچگی و درستی آن گذاشته است.
مسیر او در ویکیپدیا از سال ۲۰۱۰ با ویرایش مقالاتی درباره زادگاهش و یک سریال تلویزیونی محبوب آغاز شد. آن ویرایشهای اولیه به قول خودش «ناشیانه»، با استقبال گرم سایر ویرایشگران روبرو شد و همین امر او را به ماندن ترغیب کرد. اکنون، او تا به امروز نزدیک به ۴۰۰,۰۰۰ ویرایش انجام داده است.
تقریباً درست یک سال پس از شروع ویرایش، جامعه کاربران دسترسیها و ابزارهای اضافی را به او سپرد—ابزارهایی که به ویرایشگران باسابقه اجازه میدهد به حفظ کیفیت و امنیت ویکیپدیا کمک کنند. جولز بهشدت درگیر نگهداری از پروژه شد، چرا که تعهد ویکیپدیا به دانش معتبر، بیطرفانه و قابل راستیآزمایی برایش اهمیت بالایی داشت. بخش عمدهای از زمان او صرف خنثیسازی خرابکاریها، بهبود مشارکتهای جدید، کمک به تازه واردان، مبارزه با ویرایشهای سفارشیِ پنهانکاریشده و پاسخ به درخواستهای کمک جامعه کاربران میشود.
جولز به عنوان نویسنده، بر موضوع تغییرات اقلیمی تمرکز دارد. او به هر مقاله با منش یک ویکیمدین واقعی نگاه میکند—جمعآوری منابع باکیفیت و راستیآزمایی حقایق. نگارش یک مقاله واحد ممکن است چند ماه از او زمان ببرد. او بهویژه به مقالات خود درباره «ششمین گزارش ارزیابی IPCC» یا «گزارش چارنی» افتخار میکند.
او میگوید آنچه به او شادی میبخشد این است: «بخشی از چیزی بزرگتر از خودم یا خودمان بودن؛ در واقع تلاش برای فراهم کردن دسترسی همه به دانش، که به نوعی ابزاری برای صلح و رفاه بشری است.»
اما زندگی فقط ویکیپدیا نیست. جولز عاشق کوهنوردی است و به قطارها علاقه دارد—او حتی در گذشته راننده قطار بوده است!
تبریک به جولز و با سپاس از تمام زحماتت!
تقدیر افتخاری: Mari Avetisyan
وقتی ماری آوتیسیان ویرایش را در سال ۲۰۱۸ آغاز کرد، مطمئن نبود که آیا جایی در این مجموعه دارد یا خیر. اما در عوض، دوستانی پیدا کرد، جامعهای یافت و احساس تعلق عمیقی را تجربه کرد. امروز، او یکی از افرادی است که همان حس تعلق را برای نسل جدیدی از ویرایشگران جوان ویکیپدیا در سراسر اروپا مرکزی و شرقی ایجاد میکند و یکی از دریافتکنندگان تقدیر افتخاری امسال ماست.
همه چیز از سال ۲۰۱۸ شروع شد، زمانی که ماری، که در آن زمان دانشجوی دانشگاه بود، به یک «ویکیکمپ جوانان» در ارمنستان پیوست. او آمد تا درباره نحوه کار ویکیپدیا و چگونگی حصول اطمینان از دسترسی به دانش معتبر، نه تنها به زبان انگلیسی بلکه به زبان مادریاش، بیشتر بیاموزد.
ماری که فردی خجالتی و درونگرا بود، مطمئن نبود چقدر با گروه ویکیکمپ هماهنگ میشود: «فکر میکردم در گروه ادغام نخواهم شد و احساس تنهایی خواهم کرد.» اما در میان کارگاههای ویرایش، بازیهای فکری و رویدادهای فرهنگی، دوستانی یافت که پس از سالها هنوز با آنها در ارتباط است، و جامعهای که به خانه او تبدیل شد. او میگوید: «پیوستن به جامعه ویکیمدیای ارمنستان نخستین بار در زندگیام بود که واقعاً حس تعلق به چیزی را تجربه کردم.»
امروز ماری کسی است که آن حس تعلق را برای دیگران میآفریند. او بخش اصلی «گروه جوانان اروپای مرکزی و شرقی» (CEE Youth group) بوده است؛ گروهی که بر ظرفیتسازی، یادگیری همتا به همتا و توسعه رهبری در میان ویکیمدینهای جوان اروپا مرکزی و شرقی کار میکند. ماری به عنوان عضوی از این گروه، نقشی کلیدی در سازماندهی نشست جوانان اروپای مرکزی و شرقی در سال گذشته ایفا کرد. اکنون او در حال توسعه یک برنامه تبادل یادگیری است که در آن هدایت جامعه اسلوونیایی را بر عهده خواهد داشت.
آنچه به او شادی میدهد، تماشای پیوستن جوانان است: «اینها نسل بعدی رهبران، مربیان و سازماندهندگان جنبش ما هستند که تجربیاتم را با آنها به اشتراک میگذارم و به عنوان راهنما عمل میکنم تا هرگز احساس تنهایی یا سردرگمی نکنند.»
مشاهده رشد ویکیمدیا در ارمنستان چیزی است که باعث غرور او میشود و امیدوار است دیگران بتوانند از جامعه او بیاموزند: «من معتقدم که افزایش رؤیتپذیری جوامع کوچکتر به ایجاد فرصتهای بیشتر برای همکاری، یادگیری و رشد کمک میکند.»
وقتی مشغول ویرایش ویکیپدیا، ویکیداده یا ویکیانبار نیست، میتوانید ماری را در حال خواندن کتاب به زبانهای مختلف، کوهنوردی در ارمنستان، سفالگری، بازی بدمینتون یا (به سبک واقعی ویکیمدیا) در حال ریشهیابی واژههای مختلف پیدا کنید.
برگزیده ویکیمدیا: Dreamyshade
ویکیپدیا امسال ۲۵ ساله میشود، بنابراین میدانستیم که باید از کسی تجلیل کنیم که تقریباً از همان ابتدا اینجابه بوده است. دریمیشید ویرایش را در همان سالی آغاز کرد که خود ویکیپدیا متولد شد (سال ۲۰۰۱)، و از آن زمان تاکنون ویرایشگری متعهد بوده است.
مانند بسیاری از ویکیپدینها، داستان او با این درک آغاز شد که چیزی کم است و شاید او بتواند آن را برطرف کند. او به عنوان یک نوازنده چنگ جوان و مشتاق، به دنبال مقالهای درباره چنگ گشت و وقتی مقالهای نیافت، خودش آن را نوشت. دیگر مقالات اولیه او شامل یک بازی مرورگری و مدخلهایی درباره گروههای موسیقی پسرانه بود. این حقیقت که سایر ویرایشگران کار او را جدی گرفتند و به خاطر سنش آن را رد نکردند، برای او بسیار باارزش بود.
در ابتدا، ویکیپدیا راهی سرگرمکننده و سازنده برای به تأخیر انداختن انجام تکالیف مدرسه بود. سپس به بخش مهمی از زندگی دریمیشید تبدیل شد. امروز او تنها در ویکیپدیای انگلیسی بیش از ۱۳,۵۰۰ ویرایش دارد و مربی بسیاری از ویکیمدینهای جدید در رویدادهای منطقه خلیج سانفرانسیسکو بوده است. تمرکز کار او تماماً بر کیفیت است: او دوست دارد مقالهای با وضعیت ضعیف را تحویل بگیرد، آن را اصلاح کند و به سراغ مقاله بعدی برود. او بهویژه به قابل راستیآزمایی بودن اهمیت میدهد و استعداد خاصی در کشف ارجاعات جعلی دارد: ارجاع به سایتهایی که خود را معتبر نشان میدهند اما اینگونه نیستند.
با وجود ویرایش در تقریباً تمام ماهها طی ۲۵ سال گذشته، او هنوز کارش تمام نشده است: «واقعاً احساس میکنم بهترین کارهای من هنوز در پیش است.»
برای دریمیشید، ویکیپدیا منبع بزرگی از شادی و معناست. او میگوید: «با هر مشارکت، به اثبات ارزش این پروژه کاملاً انسانی، مشارکتی، نوعدوستانه، جهانی و غیرانتفاعی کمک میکنم. من به دیگر افراد کنجکاو کمک میکنم چیزها را یاد بگیرند! این شانس را دارم که بخشی از چیزی باشم که انعطافپذیر، معنادار، جذاب و چالشبرانگیز است.»
توصیه او بسیار ساده است: مشارکت طولانیمدت داشته باشید، روشهای مختلف مشارکت را امتحان کنید و در صورت نیاز—استراحت کنید و دوباره برگردید. او همچنین حس تعلق را تشویق میکند: «سعی کنید با افراد دیگر در این جنبش زمان بگذارید، ترجیحاً حضوری، و احتمالاً الهام خواهید گرفت تا در مسیر جدیدی مشارکت کنید.»
دریمیشید، از تلاشهایت بسیار سپاسگزاریم. به امید ۲۵ سال مشارکت بعدی!
برگزیده ویکیمدیا : Barkeep49
بارکیپ۴۹ (Barkeep49) برگزیده ویکیمدیای ما در سال ۲۰۲۶ است. او یکی از مشارکتکنندگان باسابقه ویکیپدیای انگلیسی است که جامعه کاربران با اعطای دسترسیهای متعدد به او اعتماد کردهاند و کسی است که اثری ماندگار بر ایمنی جنبش ما بر جای گذاشته است. او زمان خود را صرف کار بر روی فرآیندهایی میکند که اطمینان حاصل شود ویکیپدیا مکانی است که همه میتوانند در آن احساس امنیت کنند، و دیگران را تشویق میکند تا نقشهای پیشرفتهتری را در پروژهها بپذیرند. علاوه بر همه اینها، او بیش از ۴۰,۰۰۰ مشارکت داشته و ویکیپدیا را با مقالات خوب و فهرستهای برگزیده غنیتر کرده است.
کار بارکیپ۴۹ تجسم مفهوم واقعی ویکیپدیاست: محتوای آزاد و معتبر، و یک جامعه پروژهای حمایتگر.
اگر هنرمندی با برنامهی خود-تبلیغی نبود، شاید ما این جشن را برگزار نمیکردیم. سال ۲۰۱۸ بود و بارکیپ۴۹ در حال خواندن زندگینامه کمدینی در ویکیپدیا بود که تازگی شو او را دیده بود. او متوجه برخی محتواهای تبلیغاتی شد، تصمیم گرفت آنها را حذف کند و با این کار، حساب کاربریای را که از سال ۲۰۰۵ غیرفعال مانده بود، دوباره فعال کرد. مأموریت ویکیپدیا برای ارائه اطلاعات باکیفیت به همگان با ارزشهای او همسو بود، اما آنچه باعث ماندگاری او شد، جامعه کاربران بود: «من هم از ویرایشگران باتجربه کمک گرفتم و هم (شاید حتی مهمتر) از گروهی از همتایان که همگی سعی داشتیم راه خود را در پروژه پیدا کنیم.» و در حالی که او کار ویکی خود را به حوزههای زیادی گسترش داد، رشته پیوند اجتماعی هرگز گسسته نشد: «تعامل با همکاران ویکیمدین که مرتباً از آنها میآموزم، چالش میپذیرم و افتخار بزرگ همکاری با آنها را به روشها و در مکانهای مختلف دارم، برایم شادی بزرگی به همراه دارد.»
«تعامل با همکاران ویکیمدین که مرتباً از آنها میآموزم، چالش میپذیرم و افتخار بزرگ همکاری با آنها را به روشها و در مکانهای مختلف دارم، برایم شادی بزرگی به همراه دارد.»
بارکیپ۴۹ در نقشهای زیادی به جامعه خدمت کرده است: مدیر ویکیپدیای انگلیسی، عضو هیئت داوری ویکیپدیای انگلیسی (مرجع حل اختلاف پروژه) و حامی پذیرش «کد رفتاری جهانی»، که استانداردی سراسری برای همکاری محترمانه است.
اما پیش از هر چیز، بارکیپ۴۹ خود را یک ویرایشگر محتوا میداند. علاقه ویژه او ادبیات کودکان ایالات متحده است و یکی از کارهای مورد علاقهاش، مقاله مربوط به کتاب سیاه و سفید است—کتابی که در بچگی به آن علاقه داشت و به عنوان ویرایشگر ویکیپدیا به سراغش بازگشت. «بازگشت به آن در بزرگسالی و غوطهور شدن نه تنها در ادبیات آکادمیک، بلکه پیدا کردن راهی برای نوشتن درباره آنچه یک کتاب تصویری پسامدرن پیشرو تلقی میشود، بدون نقض اصول بنیادی [ویکیپدیا] مانند عدم تحقیق دستاول، بسیار سرگرمکننده بود.»
اما زندگی فقط ویکیپدیا نیست. بارکیپ۴۹ وقتی ویرایش نمیکند، از مطالعه، تماشای فیلم و شیرینیپزی لذت میبرد. او میگوید: «اگر مردم با مهربانی درخواست کنند، شاید دستور پخت فوقالعاده نان موز و دستور پخت کوکیهای شکلاتیجو پرک را که خودم از صفر درست کردهام به اشتراک بگذارم.»
رابط جامعه : Chlod
جایزه تازهتأسیس «رابط جامعه» به کسی تعلق میگیرد که افراد را گرد هم میآورد و جوامع ما را قویتر میکند. نخستین دریافتکننده آن چلود آلخاندرو (Chlod Alejandro)، دانشجوی جوانی از فیلیپین است. او همچنین نخستین فیلیپینی است که در تاریخ جوایز ویکیمدین سال مورد تقدیر قرار میگیرد.
تأثیر چلود بر جنبش ما به شکلهای گوناگونی دیده میشود: او یک ویرایشگر متعهد ویکیپدیای انگلیسی، یک مشارکتکننده فنی پرکار (که برای ابزارها و اسکریپتهای متعددش در جهت حمایت از کار دیگران باارزش است)، و یک سازماندهنده پرشور در منطقه شرق، جنوب شرقی آسیا و اقیانوسیه (ESEAP) است، جایی که به گرد هم آوردن نسل بعدی ویکیمدینها کمک میکند.
فعالیت چلود انسانها را پیوند میدهد، گوشههای مختلف دنیای ویکی را به هم متصل میکند و مهمتر از همه، کار جدی سازماندهی جنبش را با لذت خالصِ یک ویکیمدین بودن پیوند میزند.
ویکپدیای انگلیسی پروژهای است که چلود آن را خانه خود مینامد: اینجاست که مسیر ویرایش او آغاز شد و بیشترین ویرایشها را در آن انجام میدهد. اگر در ویکیپدیا وارد مسیر مقالات مربوط به بازیهای ویدئویی شوید، احتمال زیادی دارد که با مقالات چلود روبرو شوید!
از آنجا که برنامهنویسی نرمافزار یکی از سرگرمیهای اوست، چلود عمیقاً در جامعه فنی ویکیمدیا نیز فعال است. او ابزارها و اسکریپتهای زیادی ساخته که به ویکیمدینها در کارهای نگهداری کمک میکند و به پاس تقدیر از کسانی که در روزهای نخست مربی او بودند، خود نیز دیگران را آموزش داده است. همه اینها به کارهای او در جامعه محبوبش در منطقه ESEAP اضافه میشود، جایی که نقش سازماندهنده را بر عهده گرفته و به برگزاری پروژهها، رویدادها و جشن تولد ویکیپدیا کمک میکند. اخیراً، او یکی از محرکهای اصلی سازماندهی جامعهای از ویکیمدینهای جوان (نسل آینده جنبش ما) بوده است. او همچنین خوانندهای پرشور از یک خانواده اهل موسیقی است که به خاطر اجراهایش در یکی از محبوبترین سنتهای اجتماعی جامعه ویکیمدیا شناخته میشود: کارائوکه!
تعجبی ندارد که چلود در انتخاب یک حوزه که بیشترین اهمیت را برایش دارد دچار تردید میشود: «به عنوان کسی که روی مقالات کار میکند، ابزار توسعه میدهد و با جوامع در تعامل است، اولویتبندی یکی بر دیگری سخت است چرا که همه اینها چرخدندههای این جنبش را کنار هم به حرکت درمیآورند.» او میگوید: «اگر بخواهم بگویم، فکر میکنم مشارکت اصلی من فقط خود واقعیام بودن و یافتن جایی برای درخشش است. همه ما نقاط قوت خود را داریم و فکر میکنم این بر عهده ماست که از آنها بیشترین بهره را به نفع جنبش ویکیمدیا ببرییم.»
آنچه در تمام این حوزهها ثابت است، تعهد چلود به مأموریت ویکیمدیاست: «ویکیپدیا و جنبش بزرگتر ویکیمدیا، گواهی بر عزم، پایداری و روح انسانی است؛ گواهی بر اینکه ما انسانها وقتی با هم کار میکنیم چه کارهایی میتوانیم انجام دهیم. این یکی از مظاهر متعدد روح شکستناپذیر انسان در برابر جهان بیتفاوت است. و دیدن اینکه همه ما با هم روی هدفِ “مجموع تمام دانش بشری” کار میکنیم بسیار تأثیرگذار است. این هدیه ما به تمام بشریت است: بشریت امروز و نسلهای آینده.»
تقدیر افتخاری: Hijiri
ویکیپدیا ۲۵ سالگی خود را جشن میگیرد و همراه با آن، از افراد و جوامعی تجلیل میکنیم که تأثیر آن را واقعاً جهانی و چندزبانه ساختند. تقدیر افتخاری امسال ما به هیجیری اومهموتو (Hijiri Umemoto)، یکی از اولین ویرایشگران ویکیپدیای ژاپنی تعلق میگیرد. با تقدیر از او، از جامعه ویکیپدیای ژاپنی و مسیر ۲۵ ساله آن نیز تجلیل میکنیم؛ مسیری که آن را به دومین ویکیپدیای پرخواننده در جهان تبدیل کرده است.
هیجیری یکی از نخستین کاربران ثبتنامشده در ویکیپدیای ژاپنی بود—شناسه کاربری (User ID) او شماره ۵ است. او اندکی پس از آنکه نرمافزار اجازه استفاده از کاراکترهای ژاپنی را داد (در ابتدا فقط از ژاپنی رومانیزه پشتیبانی میشد)، ویرایش را آغاز کرد. او به سرعت سرپرست فضای اصلی پروژه و سازنده مقالات کوتاه اولیه (خردها) شد. او فکر میکند حتی ممکن است نخستین کاربری باشد که مقالهای را به الفبای ژاپنی نوشته است. با اینکه تعداد ویرایشهای او خیلی زیاد نیست، ممکن است قدیمیترین ویرایشگری باشد که هنوز فعال است.
مانند پیشگامان ویکیپدیا که پروژهها را به زبانهای آلمانی، کاتالان، عربی، چینی، فرانسوی و اسپرانتو در اوایل سال ۲۰۰۱ راه انداختند، او نیز نمیتوانست تصور کند در حال کمک به ساخت چیزی است که به بزرگترین منبع دانش در جهان و ستون فقرات اینترنت تبدیل میشود.
او توانست شاهد رشد جامعه خود باشد و ببیند که نسلهای جدید شروع به مشارکت میکنند: «این حقیقت که پروژه از اعضای اولیه خود فراتر رفته و اکنون کاملاً با پویایی خودش پیش میرود، چیزی است که به آن افتخار میکنم.» او میافزاید: «این یعنی پروژه بزرگتر و مهمتر از هر فردی شده است.»
او عمیقاً اهمیت میدهد که ویکیپدیا مکانی پذیرا برای کسانی باشد که میخواهند بپیوندند: «ما هرگز نباید فراموش کنیم که مشارکتکنندگان جدید از باارزشترین منابع ویکیپدیا هستند. آنها کسانی هستند که آینده آن را شکل خواهند داد و شایسته صبر، تشویق و احترام هستند.» او ویرایشگران باسابقه را تشویق میکند با تازهواردان مهربان باشند و از تازهواردان میخواهد جسور باشند و از اشتباه کردن نترسند. «ویکیپدیا همیشه توسط مردم عادی ساخته شده که از یکدیگر میآموزند. امیدوارم هرگز این روحیه را از دست ندهیم.»
در کنار ویکیپدیا، میتوانید هیجیری را روی موجهای رادیویی نیز پیدا کنید. رادیو آماتوری (Amateur radio) اشتیاق اوست و او دارای مجوز رادیو آماتوری در چهار کشور مختلف است! او به همکاران ویکیمدین خود میگوید: «امیدوارم صدای برخی از شما را روی موجهای رادیویی بشنوم!»
با سپاس از هر کسی که ساختن ویکیمدیا را امکانپذیر میکند، به ویژه دریافتکنندگان جوایز ویکیمدین سال امسال. لطفاً در تجلیل از آنها در طول سال به ما بپیوندید.
Can you help us translate this article?
In order for this article to reach as many people as possible we would like your help. Can you translate this article to get the message out?
Start translation