Het concept jaarplan 2026-2027 van de Wikimedia Foundation

Het concept jaarplan van de Wikimedia Foundation voor het fiscale jaar 2026-2027 is gepubliceerd. De tekst hieronder geeft de managementsamenvatting. Je kan de volledige concepttekst bekijken op Meta-Wiki en daar ook reageren op de overlegpagina. Dat kan in elke taal. 

Wat heeft de wereld nu van ons nodig?

Het internet staat op een keerpunt. De globale trends die de Wikimedia Foundation en vrijwilligers de laatste jaren hebben waargenomen, zijn niet langer ver weg of theoretisch; deze trends hebben nu impact op Wikipedia en de Wikimedia-projecten. Op Wikipedia zien we een afname van het aantal paginaweergaven en doorgestuurd verkeer vanaf Google, en een niet eerder vertoonde toename van verkeer door bots. We denken dat dit geen tijdelijk fenomeen is, maar een structurele verandering. De wereld heeft de Wikimedia Foundation en -beweging nodig om zich hieraan aan te passen en mee te veranderen.

De missie van Wikimedia blijft urgent. In een tijdperk van groeiende misinformatie en onbetrouwbare, door AI gegenereerde inhoud, blijft Wikipedia een vitale pijler van betrouwbare kennis op het internet – het “feitelijke netwerk dat de hele digitale wereld bijeen houdt.” (bron) Maar terwijl door onze vrijwilligers gemaakte inhoud van vitaal belang blijft voor de wereld, is dat steeds minder zichtbaar, omdat mensen informatie tot zich nemen door AI gegenereerde samenvattingen, chatbots en andere vormen van hergebruik van ons materiaal door derden.

Hier komen belangrijke vragen uit voort voor de Wikimedia-beweging:

• Verkeer: Hoe moeten we reageren op de steeds sterkere afname van paginaweergaven, de verminderde zichtbaarheid en de structurele verschuiving, weg van de zoekresultaten?
• Verantwoord hergebruik: Hoe ziet verantwoord hergebruik van de inhoud van Wikimedia eruit, en hoe beschermen we onze infrastructuur tegen misbruik?
• Het menselijke aspect: Wat is de unieke waarde van Wikipedia in een wereld vol met door AI gegenereerde inhoud en “zero-click“-ervaringen? Hoe kunnen we voluit inzetten op de unieke kracht van onze wereldwijde gemeenschap?
• Beschermen van ons model: Hoe kunnen we het vrijwilligersmodel en het financieringsmodel van Wikipedia beschermen?
• Houdbaarheid op lange termijn: Hoe kunnen we Wikipedia en de projecten helpen om te blijven gedijen de volgende 25 jaar – en voor altijd?

Gedijen on-Wiki en buiten Wiki

We geloven dat de toekomst van Wikipedia van twee samenhangende dingen afhangt: gedijen on-Wiki en buiten Wiki. Dat betekent investeren in een rijkere ervaring op onze websites en apps – zodat lezers, bijdragers en donoren ons graag opzoeken en graag terugkomen. En een duurzaam model voor hergebruik dat gebruikers van ons materiaal bereikt waar ze zijn, maar waarde en toekomstige bijdragers terugstuurt naar Wikipedia – zodat ze niet elders naartoe gaan. Om Wikipedia te laten gedijen en relevant te blijven in dit nieuwe landschap moeten we zowel on-Wiki als buiten Wiki gedijen.

Doelstellingen voor de Foundation 2026-2027

Hoe gaan we dat doen? Door ons te concentreren op de vier hoofddoelstellingen in 2026-2027:

1. Ons bereik vergroten: Diversificeren van het verkeer naar onze websites naast traditionele zoekmachines. Bijna 90% van de bezoekers van Wikipedia is in het verleden bij ons terechtgekomen via de Google-zoekmachine. Deze stroom van “gratis” verkeer neemt momenteel structureel af – een verschuiving die effect heeft op veel uitgevers op het internet, niet alleen op Wikipedia. Het betekent dat we nieuwe vormen van direct verkeer moeten genereren (bijvoorbeeld nieuwe bronnen met links en downloads van de mobiele app) en dat we de bronnen van verkeer moeten diversificeren zodat we minder afhankelijk zijn van een enkele bron. Mensen zullen niet langer op de inhoud van Wikimedia belanden als voorheen, wat invloed heeft op onze zichtbaarheid en daarmee op onze inkomsten en motivatie van onze bewerkers. Dit maakt het noodzakelijk om te investeren in nieuwe (en vaak moeilijkere en duurdere) manieren om onze toekomstige lezers te bereiken, evenals onze bewerkers en donoren.
2. Betrokkenheid verdiepen: De mensen die bijdragen ondersteunen en de toevallige lezers omvormen naar terugkomende lezers, bewerkers en donoren. Veel lezers van Wikipedia komen kort langs, vinden dan een enkel feit en vertrekken weer. We moeten de ervaring van die lezers boeiender maken, zodat de toevallige lezers terugkomen, veranderen in actieve lezers, en verder groeien als grote aantallen bewerkers en donoren. In een wereld waar elk bezoek van groot belang is, moeten we ons concentreren op een trechtermodel voor bezoekers (zie hierna) dat mensen van de inhoud off-wiki terugbrengt naar een on-wiki-ervaring, toevallige lezers omvormt naar actieve lezers, actieve lezers omvormt naar deelnemers, donoren en een nieuwe generatie van leiders van de gemeenschap.
3. Onze projecten beschermen: Ons model ondersteunen en beschermen. De vrijwilligers van Wikipedia en onze waarden staan steeds meer onder druk. We zullen de vrijwilligers ondersteunen met de veiligheid en de juridische steun die ze nodig hebben en we zullen ook het neutrale standpunt verdedigen in een wereld waar feiten steeds meer betwist en gepolitiseerd worden. We zullen de bescherming van de Wikimedia-infrastructuur tegen misbruik door bots versterken en zullen inzetten op verantwoord hergebruik dat de waarde terugbrengt naar Wikipedia, en niet slechts verkeer weglokt.

Deze doelstellingen worden mogelijk door een vierde doelstelling:

4. Snelheid en veerkracht opbouwen: De mensen en systemen achter ons werk ondersteunen. Grotere snelheid en efficiëntie stimuleren binnen de Foundation richting personeel, systemen en technische infrastructuur. Dit doel omvat ook het werk dat wij doen om de financiële ondersteuning te genereren die nodig is om onze missie te bereiken, waaronder het uitbreiden van meer diverse inkomstenstromen zoals Wikimedia Enterprise en het Vermogensfonds (Endowment) om de toekomstige duurzaamheid van de Wikimedia-projecten te waarborgen.

Waarom deze aanpak?

Verschuivingen in verkeer en hergebruik van onze inhoud betekenen dat toekomstige lezers, donoren en bijdragers op een andere manier naar Wikipedia komen dan in het verleden.’ De strategische richting van de Wikimedia-beweging uit 2017 – namelijk om te gaan dienen als de “essentiële infrastructuur in het ecosysteem van de vrije kennis” – is grotendeels bereikt. Maar om de “essentiële infrastructuur” te worden, is mogelijk niet genoeg om de toekomst van de vrije kennis zeker te stellen. De vraag is nu hoe we die rol kunnen spelen op een manier die het model van Wikipedia voor de bijdragers, kernwaarden en financiële duurzaamheid wordt beschermd. Terwijl we doorgaan met de Strategische aanbevelingen voor 2030 voor de Beweging, is het nu nodig om als reactie op de wereldwijde trends sterk in te zetten op de aanbeveling om “te evalueren, itereren en aan te passen.”

Het meest zichtbare en hergebruikte Wikimedia-project is Wikipedia. In het komende jaar bouwen we verder op de fundamentele rol van Wikipedia in het informatie-ecosysteem om het verkeer naar en de zichtbaarheid van de inhoud van Wikimedia te vergroten. Dit bevat ook inspanningen om het verkeer naar Wikipedia te vergroten, om de ondersteuning van bewerkers te verdiepen en gebruikers met extra rechten de verbeterde hulpmiddelen en ondersteuning te geven die zij nodig hebben te midden van groeiende uitdagingen. Door ook “buiten Wiki” te investeren om nieuwe lezers, bijdragers en donoren naar Wikipedia terug te leiden, kunnen we helpen met het waarborgen dat de Wikimedia-projecten financieel duurzaam, maatschappelijk vertrouwd, relevant en structureel onafhankelijk blijven.”

Van lezers naar bijdragers en donoren: het trechtermodel voor bezoekers

Om toevallige lezers in sterkere mate om te vormen naar actieve lezers, bewerkers en donoren, zullen we ons concentreren op een trechtermodel voor bezoekers. Daarvoor zullen we gerichte experimenten uitvoeren, verbeteringen van de gebruikerservaringen en metingen bij elke stap om passieve kennisconsumenten om te vormen naar actieve bijdragers.

De schaal van deze kans is aanzienlijk. We schatten dat ongeveer 5 miljard internetgebruikers op de een of andere manier inhoud van Wikipedia tot zich nemen, hetzij op onze websites, of via hergebruik door derden. Daarvan zijn er 3,3 miljard mensen die weten dat Wikipedia bestaat. En ongeveer 1,5 miljard mensen – circa 27% van alle internetgebruikers – lezen maandelijks on-Wiki in Wikipedia.

Dit geeft Wikipedia een enorme strategische troef om deze periode van transitie door te komen. Maar we moeten deze kracht nu benutten, terwijl ons bereik en merkbekendheid groot blijven. De afname van het verkeer dat we nu zien, betekent dat we de aantallen bovenaan de trechter moeten vergroten – hergebruik van de inhoud van Wikimedia en merkbekendheid van Wikipedia – en dat we ook de “conversieratio” van lezers naar terugkerende lezers, behouden bewerkers en donoren naar de onderkant van de trechter moeten verhogen.

Bewerken makkelijker en efficiënter maken

Een gezonde, groeiende gemeenschap van bewerkers is van levensbelang voor de toekomst van Wikipedia. Voor dat doel zullen we investeren in een systeem van persoonlijke dashboards die lezers helpen om bewerker te worden en die nieuwe bewerkers ondersteunen op hun reis richting ervaren bewerker of moderator. Deze dashboards kunnen beginners helpen om te groeien naar een geavanceerdere rol, en zullen ervaren vrijwilligers helpen om te signaleren wat aandacht heeft, zoals actieve discussies of mogelijk vandalisme in artikelen waar zij om geven. Helderdere doelstellingen, het meten van het effect en verbindingen tussen bijdragers kunnen ook helpen om de motivatie te vergroten, bewerkers te behouden en deelname op de lange termijn te verzekeren.

We zullen ook nieuwe manieren ontwikkelen waarmee bewerkers kunnen zien wanneer en hoe lezers met hun inhoud omgaan. Dat kan zijn het beschikbaar stellen van verzamelde gegevens over hoe vaak pagina’s worden gelinkt vanuit andere websites, zoals Google of TikTok. Het doel is om bewerkers de mogelijkheid te geven om prioriteiten te stellen bij hun bewerkingen, op basis van inzicht in welke kennis mensen het meest nodig hebben. (Bijvoorbeeld, als een gewone zoekterm naar het verkeerde artikel leidt, kunnen de bewerkers redirects maken of de inhoud uitbreiden om beter tegemoet te komen aan de behoeften van lezers.)

In lijn met de aanbeveling van onze Product and Technology Advisory Council (PTAC), zullen we ons blijven concentreren op het makkelijker maken van bewerken via mobiel. “Gestructureerde bewerkingen” kunnen bijvoorbeeld helpen om mobiele bewerkingen op te splitsen in kleinere, begeleide taken. Voor gebruikers met extra rechten kan slimmere automatisering (zoals voorgesteld onderzoek naar verdachte activiteit) helpen om het zich herhalende moderatiewerk te verminderen. Dat moderatiewerk gaat vaak gepaard met een toestroom van nieuwe gebruikers, zodat gebruikers met extra rechten zich kunnen richten op belangrijkere taken. We zullen ook gebruikersaccounts beter beschermen met versterkte beveiliging.

Een levend ecosysteem voor kennis

Zoals andere Wikimedianen hebben gemerkt, lijken Wikipedia en onze projecten op een levend ecosysteem dat evolueert en zich aanpast over de jaren heen. De afgelopen twee decennia is Wikipedia ondersteund door een grotendeels toevallige “waterval” van gratis zoekverkeer vanuit Google – een gestage stroom van lezers, donoren en bijdragers. Op dit moment verandert de rivier die deze waterval voedt van richting en dreigt de waterval mogelijk op te drogen. Zoals de Wikipedia-vrijwilligers al langer hebben gezien, (1, 2) is de hoeksteen van de gemeenschap – de meest actieve moderatoren en mensen met extra rechten – niet aangegroeid met de snelheid die nodig is zodat Wikipedia kan blijven bloeien voor toekomstige generaties.

Als levende planten waterstress hebben, doen ze meestal twee dingen:

1. Zoeken van nieuwe bronnen. Vandaar onze nadruk op diversificeren van het verkeer, om verder te reiken dan de traditionele stroom van verwijzingen vanuit de Google-zoekmachine.
2. De wortels dieper laten groeien. Vandaar onze nadruk op een diepere betrokkenheid en het omvormen van toevallige lezers tot terugkomende lezers, en terugkomende lezers tot bewerkers en donoren.

Als we een symbool zouden kiezen voor het jaarplan 2026-2027, zou het de Boscia albitrunca zijn.

We geloven dat Wikipedia op dit moment een soortgelijke milieustress ervaart en een soortgelijke aanpassing nodig heeft. Het moet de wortels dieper laten groeien, toevallige lezers omvormen tot actieve lezers, bewerkers en donoren die blijven en die hun betrokkenheid in de loop van de tijd verdiepen. Door zo’n aanpassing, vernieuwen we het model dat Wikipedia gemaakt heeft, net zoals de boom, een bron van voeding en inspiratie in een online landschap dat steeds onherbergzamer wordt.

Dit is ons conceptjaarplan. We willen graag jouw gedachten horen: Wat is jouw ervaring met de wereldwijde trends en hoe denk jij dat het de toekomst van Wikimedia zal beïnvloeden? De komende maand, tot 31 mei, willen we overleggen en jouw ideeën verzamelen over hoe we samen kunnen experimenteren, aanpassen en reageren.