Szkic planu rocznego Wikimedia Foundation na rok finansowy 2026–2027 jest już dostępny. Ten wpis przedstawia podsumowanie planu. Zachecamy do zapoznania się z pełnym szkicem na Meta-Wiki i wyrażenie opinii na stronie dyskusji w dowolnym języku.

Czego oczekuje teraz od nas świat?

Internet znajduje się w punkcie zwrotnym. Globalne trendy, które Wikimedia Foundation i wolontariusze śledzili przez ostatnie kilka lat, nie są już odległe ani teoretyczne; mają one obecnie wpływ na Wikipedię i projekty Wikimedia. Wikipedia odnotowuje spadki liczby odsłon i ruchu z Google oraz bezprecedensowy wzrost ruchu generowanego przez boty. Uważamy, że nie jest to zjawisko tymczasowe, ale zmiana strukturalna. Świat potrzebuje, aby Fundacja i ruch ewoluowały i dostosowały się do tej rzeczywistości.

Misja Wikimediów pozostaje pilna. W erze rosnącej dezinformacji i niewiarygodnych treści generowanych przez sztuczną inteligencję Wikipedia nadal stanowi istotny filar rzetelnej wiedzy w sieci — „sieć faktów, która spaja cały cyfrowy świat” (źródło). Jednak choć treści tworzone przez wolontariuszy pozostają niezbędne dla świata, stają się coraz mniej widoczne, ponieważ ludzie czerpią informacje z podsumowań generowanych przez sztuczną inteligencję, chatbotów i innych form ponownego wykorzystania treści przez strony trzecie.

Rodzi to kluczowe pytania dla ruchu Wikimedia:

• Ruch: Jak powinniśmy reagować na spadającą liczbę odsłon, zmniejszoną widoczność i strukturalne odejście od ruchu pochodzącego z wyszukiwarek?
• Odpowiedzialne ponowne wykorzystanie: Jak wygląda zrównoważone ponowne wykorzystanie treści Wikimedia i jak chronimy naszą infrastrukturę przed nadużyciami?
• Czynnik ludzki: Jaka jest wyjątkowa wartość Wikipedii w świecie treści generowanych przez sztuczną inteligencję i doświadczeń typu „zero-click”? Jak możemy podwoić wyjątkową siłę naszej globalnej społeczności?
• Ochrona naszego modelu: Jak możemy chronić model wolontariackich autorów Wikipedii oraz model przychodów?
• Długoterminowa stabilność: Jak pomożemy Wikipedii i projektom rozwijać się przez kolejne 25 lat – i w nieskończoność? 

Rozwój na Wikipedii i poza nią

Wierzymy, że przyszłość Wikipedii zależy od dwóch współdziałających ze sobą elementów: rozwoju na wiki i poza nią. Oznacza to inwestowanie w lepsze doświadczenie użytkownika na naszych stronach internetowych i w aplikacjach, które czytelnicy, autorzy i darczyńcy pokochają i do których będą wracać. A także w zrównoważony model ponownego wykorzystania treści, który dociera do konsumentów tam, gdzie się znajdują, i kieruje wartość oraz przyszłych autorów z powrotem do Wikipedii – a nie tylko odprowadza ruch. Aby prosperować i pozostać istotnymi w tym nowym krajobrazie, potrzebujemy, aby Wikipedia rozwijała się zarówno na wiki, jak i poza nią.

Cele Fundacji na rok 2026-2027

Jak tego dokonamy? Skupiając się na czterech kluczowych celach w roku podatkowym 2026–2027: 

1. Zwiększenie naszego zasięgu: Dywersyfikacja ruchu poza tradycyjne wyszukiwanie. Prawie 90% odwiedzających Wikipedię trafiało dotychczas poprzez wyszukiwarkę Google. Ten strumień „bezpłatnego” ruchu obecnie ulega strukturalnemu spadkowi – zmiana ta ma wpływ na wydawców w całym internecie, nie tylko na Wikipedię. Oznacza to, że musimy rozwijać nowe formy ruchu bezpośredniego (np. nowe źródła odesłań i pobrania aplikacji mobilnych) oraz dywersyfikować nasze źródła ruchu, abyśmy byli mniej zależni od jednego źródła. Użytkownicy mogą już nie trafiać na treści Wikimediów w taki sposób, jak kiedyś, co wpływa na ogólną widoczność naszych projektów, a co za tym idzie – na przychody i motywację edytorów. Będzie to wymagało inwestycji w nowe (i często trudniejsze oraz droższe) sposoby dotarcia do przyszłych czytelników, edytorów i autorów innych treści.
2. Pogłębienie zaangażowania: Wspieranie naszych współpracowników i konwersja okazjonalnych czytelników w stałych czytelników, redaktorów i darczyńców. Wielu użytkowników Wikipedii odwiedza ją na krótko, znajduje jedną informację i odchodzi. Musimy sprawić, by doświadczenie czytelnika było bardziej wciągające, tak aby okazjonalni czytelnicy powracali, stali się aktywnymi czytelnikami i w większej liczbie stawali się redaktorami i darczyńcami. W świecie, w którym każda wizyta ma coraz większe znaczenie, skupimy się na lejku odbiorców (patrz poniżej), który sprowadza ludzi z treści „poza Wikipedią” z powrotem do doświadczeń „w Wikipedii”, zamienia okazjonalnych czytelników w aktywnych czytelników, a aktywnych czytelników w uczestników, darczyńców i nowe pokolenie liderów społeczności.
3. Ochrona naszych projektów: Utrzymanie i obrona naszego modelu. Wolontariusze i wartości Wikipedii są coraz bardziej zagrożone. Zapewnimy wolontariuszom bezpieczeństwo i wsparcie prawne, którego potrzebują, oraz będziemy bronić neutralnego punktu widzenia w świecie, w którym fakty są coraz częściej kwestionowane i upolityczniane. Wzmocnimy ochronę infrastruktury Wikimedia przed nadużyciami botów i będziemy wspierać odpowiedzialne ponowne wykorzystanie treści, które przynosi wartość Wikipedii, a nie tylko odciąga ruch.

Realizacja tych celów jest możliwa dzięki czwartemu celowi: 

4. Zwiększanie szybkości i odporności: Wspieranie ludzi i systemów stojących za tą pracą. Zwiększanie szybkości i wydajności pracowników Fundacji, systemów i infrastruktury technicznej. Cel ten obejmuje działania, które podejmiemy w celu pozyskania wsparcia finansowego niezbędnego do realizacji naszej misji, w tym dalszy rozwój zróżnicowanych źródeł przychodów, takich jak Wikimedia Enterprise i Fundusz, aby chronić przyszłą stabilność projektów Wikimedia.

Dlaczego takie podejście?

Zmiany w ruchu sieciowym i ponownym wykorzystaniu treści oznaczają, że przyszli czytelnicy, darczyńcy i współtwórcy będą trafiać do Wikipedii w inny sposób niż w przeszłości. Strategiczny kierunek ruchu Wikimedia na rok 2017 – pełnienie roli „niezbędnej infrastruktury ekosystemu wolnej wiedzy” – został w dużej mierze osiągnięty. Jednak samo stanie się „niezbędną infrastrukturą” może nie wystarczyć do zabezpieczenia przyszłości wolnej wiedzy. Teraz pojawia się pytanie, jak pełnić tę rolę w sposób chroniący model współpracy Wikipedii, jej podstawowe wartości i stabilność finansową. Ponieważ nadal kierujemy się zaleceniami Strategii Ruchu na rok 2030, reagowanie na globalne trendy, przed którymi stoi obecnie nasz ruch, będzie wymagało od nas silnego oparcia się na zaleceniu, by „oceniać, powtarzać i dostosowywać”.

Naszym najbardziej widocznym i najczęściej wykorzystywanym projektem Wikimedia jest Wikipedia. W nadchodzącym roku będziemy opierać się na fundamentalnej roli Wikipedii w ekosystemie informacji, aby zwiększyć ruch i widoczność treści projektów Wikimedia. Obejmuje to działania mające na celu zwiększenie ruchu w Wikipedii, pogłębienie wsparcia dla redaktorów oraz zapewnienie użytkownikom z rozszerzonymi uprawnieniami ulepszonych narzędzi i wsparcia, których potrzebują w obliczu rosnących wyzwań. Inwestując również „poza wiki”, aby skierować nowych czytelników, współtwórców i darczyńców z powrotem do Wikipedii, możemy pomóc zapewnić, że projekty Wikimedia pozostaną stabilne finansowo, cieszące się zaufaniem społecznym, istotne dla opinii publicznej i niezależne strukturalnie.

Od czytelników do autorów i darczyńców: lejek odbiorców

Aby w większym stopniu przekształcać zwykłych czytelników w aktywnych czytelników, redaktorów i darczyńców, skupimy się na przepuszczaniu ludzi przez lejek odbiorców, który wykorzystuje ukierunkowane eksperymenty, ulepszenia doświadczenia użytkownika oraz wskaźniki na każdym etapie, aby zmienić biernych konsumentów w aktywnych uczestników.

Skala możliwości jest znaczna. Szacujemy, że około 5 miliardów użytkowników internetu już korzysta z treści Wikipedii w jakiejś formie, czy to na naszych stronach, czy poprzez ponowne wykorzystanie przez serwisy trzecie. Spośród nich 3,3 miliarda wie o istnieniu Wikipedii. A około 1,5 miliarda — około 27% wszystkich użytkowników internetu — co miesiąc czyta treści Wikipedii na wiki.

„Poza wiki” Wszyscy użytkownicy Internetu: około 5,5 miliarda Konsumują ponownie wykorzystywane treści Wikipedii: około 5,0 mld Wiedzą o istnieniu Wikipedii: około 3,3 mld

“na wiki” Czytelnicy: około 1,5 mld (27% użytkowników Internetu) Darczyńcy: około 7,7 mln (0,51% czytelników) Redaktorzy: około 273 000 (0,02% czytelników)

Daje to Wikipedii ogromny atut strategiczny, który pomaga nam przetrwać ten moment transformacji. Musimy jednak wykorzystać tę siłę teraz, póki nasz zasięg i rozpoznawalność marki pozostają silne. Spadki ruchu, które obecnie obserwujemy, oznaczają, że musimy zwiększyć liczby w górnej części lejka – ogólne ponowne wykorzystanie treści Wikimedia i świadomość Wikipedii – oraz zwiększyć nasz współczynnik konwersji czytelników w stałych czytelników, zatrzymanych redaktorów i darczyńców w dolnej części lejka. W tym roku będziemy się skupiać na mierzeniu naszego lejka odbiorców, aby upewnić się, że eksperymentujemy i wprowadzamy zmiany we właściwy sposób, aby osiągnąć te cele.

Ułatwianie i usprawnianie edycji

Zdrowa, rozwijająca się społeczność edytorów ma kluczowe znaczenie dla przyszłości Wikipedii. W tym celu zainwestujemy w system spersonalizowanych pulpitów nawigacyjnych, które pomogą czytelnikom stać się edytorami oraz będą wspierać nowych edytorów w ich drodze do zdobycia większego doświadczenia jako redaktorzy i moderatorzy. Pulpity te mogą pomóc początkującym edytorom w rozwoju do bardziej zaawansowanych ról oraz pomóc bardziej doświadczonym wolontariuszom w dostrzeżeniu tego, co może wymagać uwagi, np. aktywnych dyskusji lub potencjalnego wandalizmu w artykułach, na których im zależy. Wyraźniejsze cele, wskaźniki wpływu i powiązania między autorami mogą również pomóc w pogłębieniu motywacji, utrzymaniu edytorów i długoterminowym uczestnictwie.

Opracujemy również nowe sposoby, dzięki którym edytorzy będą mogli zobaczyć, kiedy i w jaki sposób czytelnicy angażują się w nasze treści. Może to obejmować udostępnianie zagregowanych danych dotyczących częstotliwości linkowania do stron na innych witrynach, takich jak Google czy TikTok. Celem jest umożliwienie edytorom ustalania priorytetów edycji w oparciu o wgląd w wiedzę, której ludzie najbardziej poszukują. (Na przykład, jeśli popularne hasło wyszukiwania prowadzi do niewłaściwego artykułu, redaktorzy mogliby tworzyć przekierowania lub rozszerzać treść, aby lepiej zaspokajać potrzeby czytelników.) 

Zgodnie z zaleceniem naszej Rady Doradczej ds. Produktów i Technologii (PTAC), będziemy nadal koncentrować się na ułatwianiu edycji na urządzeniach mobilnych. Na przykład „edycje strukturalne” mogą pomóc w podziale edycji mobilnych na mniejsze, kierowane zadania. W przypadku użytkowników z rozszerzonymi uprawnieniamin (UWER) inteligentniejsza automatyzacja (np. sugerowane dochodzenia w sprawie podejrzanej aktywności) może pomóc w ograniczeniu powtarzalnej pracy moderacyjnej, często związanej z napływem nowych użytkowników, uwalniając UWER do skupienia się na zadaniach o większym znaczeniu. Będziemy również pomagać w ochronie kont użytkowników dzięki wzmocnionym zabezpieczeniom.

Żyjący ekosystem wiedzy

Jak zauważyli inni wikimedianie, Wikipedia i nasze projekty przypominają żywy ekosystem, który ewoluuje i dostosowuje się z biegiem czasu. Przez ostatnie dwie dekady Wikipedia była podtrzymywana przez w dużej mierze przypadkowy „wodospad” bezpłatnego ruchu z wyszukiwarki Google — stały strumień czytelników, darczyńców i autorów. Dzisiaj ten wodospad zmienia kierunek i potencjalnie wysycha. Jak od dawna zauważają wolontariusze Wikipedii (1, 2), fundament społeczności – jej najbardziej aktywni administratorzy i użytkownicy z rozszerzonymi uprawnieniami – nie uzupełnia się w tempie niezbędnym do tego, by Wikipedia mogła prosperować dla przyszłych pokoleń.

Kiedy żywe systemy roślinne znajdują się w stanie kryzysu wodnego, zazwyczaj robią dwie rzeczy:

1. Znajdują nowe źródła wody. Stąd nasz nacisk na dywersyfikację ruchu, aby wyjść poza tradycyjny strumień odesłań z wyszukiwarki Google.
2. Zagłębiają korzenie. Stąd też kładziemy nacisk na zwiększanie zaangażowania – przekształcanie okazjonalnych czytelników w czytelników powracających, a czytelników powracających w redaktorów i darczyńców.

Gdyby plan roczny na lata 2026–2027 miał swoją symbolikę, byłoby nią drzewo pasterza (Boscia albitrunca) – roślina znana z najgłębszego systemu korzeniowego na Ziemi, sięgającego nawet 68 metrów. Drzewo pasterza nie szuka płytkiej wody. Sięga głęboko. Dzięki temu świetnie sobie radzi w jednym z najbardziej surowych środowisk na świecie – na pustyni Kalahari.

Uważamy, że Wikipedia stoi obecnie w obliczu podobnego kryzysu środowiskowego i wymaga podobnej adaptacji. Musi zapuścić głębsze korzenie, przekształcając zwykłych czytelników w aktywnych czytelników, redaktorów i darczyńców, którzy pozostaną przy projekcie i z czasem będą coraz bardziej się w niego angażować. W ten sposób odnowi model, który sprawił, że Wikipedia – podobnie jak drzewo pasterza – stała się źródłem wsparcia i inspiracji w coraz bardziej nieprzyjaznym środowisku internetowym.