Yuyayqa tukuy runapaq: Yaku maqanakumanta yuyarikuspa

Wuliwyaqa kay 2025 watapi iskay pachak watayuq kanqa, chantaqa kay watapi ima chay Yaku maqanakuqa iskay chunka pichka watayuq kanqa, chayqa kay Qhuchapampa llaqtapi karqa. Kay Qhuchapampa llaqtapiqa achka runaqa tarpunku, jallp’awan llamk’anku, uywasqa imaywan uywanku, chayraykutaq Wuliwya suyupaq kay llaqtaqa chaniyuq. Chantaqa kay ñawpaq wataspi imaymana maqanakus yakurayku karqa.

Juk mit’awaqa allintapuni chay yaku maqanakumanta parlan, chaypiqa nin: Qhuchapampaqa musuq waranqa wataman juk yaku maqanakuwan qallarichkan. Ajina karqa chay 2000 watapi, kay Qhuchapampa runaqa juk empresa privada nisqawan maqanakuchkarqanku, chay empresaqa yakuta paykunapaq jap’ikuyta munarqanku, yakuta ranqhayta munarqanku, ajinataq qullqita paykunapaq japinankupaq ruwarqanku. Manaraq chayta jamuchkaspaqa juk chakra runasqa chaymanta riparakurqanku, chaymantataq qhipaman tukuy runaqa chaymanta riparakurqanku, chay empresa privada yaku precioqa achkaman wicharirqanku,  ajinamanta yaku factura nisqata 300% pataman wicharirqa. Chayraykutaq runaqa calleman lluqsirqanku, gobiernowan, policiawan ima maqanakurqanku. Chay pachachi callespi armayuq runaqa kachkarqanku ima, paykunaqa francotiradoresjina riqsikunku, callepi pitapis baleaq kanku ima. 

Chaymantapacha yakuqa juk derecho humanojina tukuy runapaq rikukun, chanta ima imayna kay crisis ambientalwan runaqa kay pachapi kawsanchik rikuchiwawarqanchik. Chaymantataq chay 2000 wataqa kay Qulla suyupi ch’aki wata karqa.

Yaku maqanakuqa, Gas maqanakuwanjina chaniyuq. Chaymanta juk peliculatapis ima ruwakurqa, chay También la lluvia sutikun, chaytaqa premioswan ima, juk documentalpis The Corporation sutiyuq rikurimurqa, ajinapis wak documentalqa La guerra del agua en Cochabamba sutiyuq tiyan. 

Imayna Wikimedistas Wuliwyamanta  imaymana jallch’asqa fotoswan, cartakunawan, documentokunawan ima llamk’an

Wikimedistas Wuliwyamanta yachayrayku llamk’anku, yachayqa tukuy runapaq kananpaq llamk’anku. Chayraykutaq juk taller de digitalización nisqa ruwarqanku chayta munan niyta imayna chay fotoswan, cartakunawan, documentokunaqa ima internetman chuyrakuyta atikunman, chantaqa juk panqajina imayna tukuy chaykunata mana chinkanankupaq ima ruwarqanku.

Chayraykutaq  Daisy Wendeq yawar masikunawan parlarqanku, Gladys Moreno yawar masikunawan parlarqanku chanta Antonio Abal Oña yawar masikunawan ima parlarqanku, ajimanta imaymana fotos Yaku maqanakumanta, Aiquile pacha kuyuymanta 1998 watamanta ima tarikurqa.

Ajina permiso mañakuspa chay fotosta computadoraman wicharikurqanku. Juk masi kay Wikimedistas Wuliwyamanta chayta ruwakunapaq allintapuni unayta llamk’arqa, chantaqa wak fotosta mana allinta kachkarqanchu chayraykutaq chayta ima allincharqa. 

Imaynatataq Yaku maqanakumanta Wikipidiyapi parlakun, rikukun ima

Juk qillqasqa Yaku maqanakumanta tiyan chayqan, imayna, imataq chay Yaku maqanakupi karqa willawanchik. Chaypipi Coordinadora del aguamanta ima parlakun, chay Coordinadora del agua nisqa manaraq Wikipidiyapi qillqakusqachu. 

Kay Yaku maqanakuqa chayniyuq ñawpakamaypaq chayqa, imarayku chaymanta  mana fotosta karqachu? Charayku chay fotosta mask’arqayku, runaman tapuspa tapuspa tarirqayku. Chaywan kay Yaku maqanakumanta astawan riqsikunapaq.

Chayta ruwaspaqa “imaynanatataq chiqan ñawpaqkamayqa” karqa repararakurqayku.  Chay pachaqa Yaku maqanakupiqa,   coca tarpuq runallaqa bloqueachkarqanku nikurqa,  paykuna Chapare llaqtapi drogata ruwanku niq kanku, chayta pakayta munarqanku, ajina parlakuq kaq, kunan kamapis ajina runaqa parlanku. Chanta fotospi mana ajinachu rikukunchu, tukuy runaqa kay Qhuchapampa llaqtamanta chay Yaku maqanakurayku lluqsirqanku.

Ajina tukuy ima chay fotospi rikukun, chaypiqa imayna referendoqa ruwakurqa rikukun, imayna runaqa Aguas del Tunari sutiyuq empresaq sutinwan afichekunata ruphachisqanku rikukun, imayna callespi runaqa pirqakunapi qillqarqanku chay graffitis nisqa ruwaspa.

Yachayqa tukuy runapaq kanan tiyan. Kay llamk’ayqa aswan runaqa fotosninkuta donanankupaq ruwakurqa, ichapis chaykunapiqa aswantaq ñawpakamaymanta yachayta atikunman.

Sichus qam imaymana fotosta ñuqanchikman apachiyta, quwayta munanki chayqa, ajina chaykunawan runaqa imaymana yachakuyta atikunankupaq. Kayman wikimedistas@gmail.com qillqariwayku, redes socialesninchikpi ima qillqariwayku.