Rasimu ya Mpango wa Mwaka wa Shirika la Wikimedia Foundation kwa mwaka wa fedha wa 2026-2027 imechapishwa. Chapisho hili linaangazia Muhtasari Mkuu. Unahimizwa kupitia rasimu nzima kwenye Meta-Wiki na kutoa maoni yako kwenye ukurasa wa majadiliano katika lugha yoyote.

Ulimwengu unahitaji nini kutoka kwetu sasa?

Mtandao uko katika hatua ya mabadiliko. Mienendo ya ulimwengu Shirika la Wikimedia na watu wanaojitolea wamekuwa wakifuatilia kwa miaka kadhaa iliyopita hawako mbali tena au kinadharia; wanaathiri Wikipedia na miradi ya Wikimedia sasa. Wikipedia inashuhudia kupungua kwa mapitio ya kurasa na trafiki ya rufaa kutoka kwa Google, na ongezeko lisilo na kifani la trafiki ya roboti. Tunaamini hili si jambo la muda, lakini mabadiliko ya kimuundo. Ulimwengu unahitaji Shirika la Wikimedia na harakati kukua na kuendana na mabadiliko.

Dhamira ya Wikimedia inasalia kuwa ya dharura. Katika enzi ya kuongezeka kwa taarifa potofu na maudhui yasiyotegemewa yanayotokana na AI, Wikipedia inaendelea kutoa uti wa mgongo muhimu wa maarifa ya kutegemewa kote kwenye wavuti-“wavu wa kweli unaounganisha ulimwengu wote wa kidijitali pamoja.” (source) Lakini ingawa maudhui yanayoundwa na watu wa wakujitolea yanasalia kuwa muhimu kwa ulimwengu, yanazidi kuwa hayaonekani kwa urahisi, kwani watu hutumia maelezo kutoka kwa muhtasari wa AI, roboti za mazungumzo na aina zingine za matumizi ya watu wengine.

Hii inazua maswali muhimu kwa harakati za Wikimedia:

• Trafiki: Tuchukue hatua gani kufuatia kupungua kwa utazamaji wa kurasa, kupungua kwa uonekanaji wa maudhui, na mabadiliko ya kimuundo kutoka kwa trafiki ya rufaa ya utafutaji?
• Matumizi ya Kurudia kwa Uwajibikaji: Je, utumiaji tena endelevu wa maudhui ya Wikimedia una sura gani sasa, na tunawezaje kulinda miundombinu yetu dhidi ya matumizi mabaya?
• Kipengele cha binadamu: Je, Wikipedia ina thamani gani ya kipekee katika ulimwengu wa maudhui yanayozalishwa na AI na uzoefu wa “bila-kubofya“? Tunawezaje kupunguza maradufu uwezo wa kipekee wa jumuiya yetu ya kimataifa?
• Kulinda modeli yetu: Tunawezaje kulinda modeli ya wachangiaji wa kujitolea wa Wikipedia na modeli ya mapato?
• Uendelevu wa muda mrefu: Je, tutaisaidiaje Wikipedia na miradi kustawi kwa miaka 25 ijayo – na daima?

Kustawi Kwenye Wiki na Nje ya Wiki

Tunaamini kuwa mustakabali wa Wikipedia unategemea mambo mawili yanayofanya kazi kwa pamoja: kustawi kwenye wiki na nje ya wiki. Hiyo inamaanisha kuwekeza katika kuboresha uzoefu wa makusudio kwenye tovuti na programu tumizi zetu, ambazo wasomaji, wachangiaji, na wafadhili hupenda na hurudia. Pia, modeli yetu endelevu ya kurudia matumizi ambayo inawafikia walaji mahali walipo, na inayorejesha thamani pamoja na wachangiaji wa baadaye kwenye Wikipedia – badala ya kuelekeza tu watu mbali nayo. Ili kustawi na kubaki na umuhimu katika mazingira haya mapya, tunahitaji Wikipedia kustawi kote kwenye wiki na nje ya wiki.

Malengo ya Shirika 2026-27

Tutafanyaje hivyo? Kwa kujikita katika malengo manne muhimu 2026-27

1. Kuongeza ufikiaji wetu: Kutengeneza trafiki yetu zaidi ya utafutaji wa kawaida. Takriban 90% ya wageni wa Wikipedia wamefika kihistoria kupitia utafutaji wa Google. Mtiririko huo wa trafiki “huria” sasa uko katika kuzorota kwa muundo – mabadiliko yanayoathiri wachapishaji kote mtandaoni, sio Wikipedia pekee. Hiyo inamaanisha tunahitaji kukuza aina mpya za trafiki ya moja kwa moja (k.m., vyanzo vipya vya rufaa na upakuaji wa programu za simu) na kubadilisha vyanzo vyetu vya trafiki ili tusitegemee chanzo kimoja. Huenda watu wasiathirike tena na maudhui ya Wikimedia jinsi walivyokuwa wakifanya, na kuathiri mwonekano wake kwa ujumla na, kwa upande wake, mapato na motisha ya wahariri. Hii itahitaji kuwekeza katika njia mpya (na mara nyingi ngumu zaidi na za gharama kubwa) kufikia wasomaji, wahariri na wachangiaji wa siku zijazo.
2. Kukuza ushiriki: Kusaidia wachangiaji wetu na kuwageuza wasomaji wa kawaida kuwa wasomaji warudio, wahariri na wafadhili. Watumiaji wengi wa Wikipedia hutembelea kwa ufupi, kutafuta ukweli mmoja, na kuondoka. Tunahitaji kufanya uzoefu wa msomaji ushike zaidi ili wasomaji wa kawaida warudi, wawe wasomaji walio hai, na wakue kuwa wahariri na wafadhili kwa idadi kubwa zaidi. Katika ulimwengu ambapo kila ziara ni muhimu zaidi, tutaangazia faneli ya hadhira (tazama hapa chini) ambayo inawarudisha watu kutoka kwa maudhui ya “nje ya wiki” hadi kwenye uzoefu wa “kwenye wiki”, inabadilisha wasomaji wa kawaida kuwa wasomaji watendaji, na kuwageuza wasomaji hai kuwa washiriki, wafadhili, na kizazi kipya cha viongozi wa jumuiya.
3. Kulinda miradi yetu: Kudumisha na kutetea modeli yetu. Watu wa kujitolea wa Wikipedia na maadili yanazidi kutishiwa. Tutawapa watu wa kujitolea usalama na usaidizi wa kisheria wanaohitaji, na kutetea mtazamo usioegemea upande wowote katika ulimwengu ambapo ukweli unazidi kupingwa na kuwekwa kisiasa. Tutaimarisha ulinzi wa miundombinu ya Wikimedia dhidi ya matumizi mabaya ya roboti, na kuegemea katika utumiaji upya unaowajibika ambao unarudisha thamani kwenye Wikipedia, na sio trafiki tu.

Malengo haya yanawezeshwa na lengo la nne:

4. Kujenga kasi na uthabiti: Kusaidia watu na mifumo nyuma ya kazi hii. Kuongeza kasi na ufanisi zaidi kwa wafanyikazi wa Shirika, mifumo na miundombinu ya kiufundi. Lengo hili ni pamoja na kazi tutakayofanya ili kutoa usaidizi wa kifedha unaohitajika ili kutimiza dhamira yetu, ikijumuisha kuendelea kukuza  njia mbalimbali za mapato kama vile Biashara ya Wikimedia na Mfuko wa Akiba ili kulinda uendelevu wa siku zijazo wa miradi ya Wikimedia.

Kwa nini mbinu hii?

Mabadiliko katika trafiki na utumiaji tena wa maudhui yanamaanisha kuwa wasomaji wajao, wafadhili na wachangiaji watakuja kwenye Wikipedia tofauti na siku za nyuma. Mwelekeo wa kimkakati wa harakati za Wikimedia wa mwaka 2017 – kutumika kama “miundombinu muhimu ya mfumo ikolojia wa maarifa ya bure” – umefanikiwa kwa kiasi kikubwa. Lakini kuwa “miundombinu muhimu” peke yake inaweza kuwa haitoshi kupata mustakabali wa maarifa ya bure. Swali sasa ni jinsi ya kutekeleza jukumu hilo kwa njia zinazolinda modeli ya mchangiaji wa Wikipedia, maadili ya msingi, na uendelevu wa kifedha. Tunapoendelea kuongozwa na mapendekezo ya Mkakati wa Harakati wa 2030, kuitikia mienendo ya kimataifa inayokabili harakati zetu sasa kutatuhitaji kuegemea sana pendekezo la “kutathmini, kurudia, na kubadili.”

Mradi wetu wa Wikimedia unaoonekana zaidi na unaotumika tena ni Wikipedia. Kwa mwaka ujao, tutaendeleza jukumu la msingi la Wikipedia katika mfumo ikolojia wa habari ili kuendesha trafiki na mwonekano wa maudhui ya Wikimedia. Hii ni pamoja na juhudi za kuongeza watazamaji kwenye Wikipedia, kuimarisha usaidizi kwa wahariri, na kuwapa Watumiaji wenye Haki za Ziada zana na usaidizi ulioboreshwa wanaohitaji kukabiliana na changamoto zinazoongezeka. Kwa kuwekeza pia “nje ya wiki” ili kuwawezesha wasomaji wapya, wachangiaji na wafadhili kurudi kwenye Wikipedia, tunaweza kusaidia kuhakikisha kuwa miradi ya Wikimedia inabaki kuwa endelevu kifedha, inaaminika kijamii, inafaa hadharani na huru kimuundo.

Kutoka kuwa wasomaji hadi wachangiaji na wafadhili: faneli ya hadhira

Ili kuwabadilisha wasomaji wa kawaida kuwa wasomaji hai, wahariri na wafadhili kwa viwango vya juu zaidi, tutajikita kuhamisha watu kupitia faneli ya hadhira inayotumia majaribio yaliyolengwa, uboreshaji wa hali ya mtumiaji na vipimo kwa kila hatua ili kugeuza watumiaji wasio na shughuli kuwa washiriki wanaofanya kazi.

Kiwango cha fursa ni muhimu. Tunakadiria kuwa takriban watumiaji bilioni 5 wa mtandao tayari wanatumia maudhui ya Wikipedia ya aina fulani, iwe kwenye tovuti zetu au kwa matumizi ya tena ya watu wengine. Kati ya hao, bilioni 3.3 wanajua Wikipedia ipo. Na takriban bilioni 1.5 – karibia 27% ya watumiaji wote wa mtandao – husoma maudhui ya Wikipedia kwenye wiki kila mwezi.

“Nje ya Wiki”Watumiaji wote wa Intaneti: takriban bilioni 5.5Hutumia maudhui ya Wikipedia yaliyotumika tena: takriban bilioni 5.0Wanajua Wikipedia: takriban bilioni 3.3

“Kwenye Wiki”Wasomaji: takriban bilioni 1.5 (27% ya watumiaji wa mtandao) Wafadhili: takriban milioni 7.7 (0.51% ya wasomaji)Wahariri: takriban 273,000 (0.02% ya wasomaji)

Hii inaipa Wikipedia rasilimali kubwa ya kimkakati katika kutusaidia kuabiri wakati huu wa mpito. Lakini inabidi tutumie nguvu hii sasa, huku ufikiaji wetu na utambuzi wa chapa ukiendelea kuwa imara. Kupungua kwa trafiki tunakokuona kwa sasa kunamaanisha kwamba tunahitaji kuongeza nambari karibu na juu ya faneli – matumizi ya jumla ya maudhui ya Wikimedia na uhamasishaji wa Wikipedia – na kuongeza kiwango chetu cha ubadilishaji wa wasomaji kuwa wasomaji warudio, wahariri waliobakizwa, na wafadhili kuelekea sehemu ya chini ya faneli. Mwaka huu tutaendelea kulenga sana kupima faneli ya hadhira ili kuhakikisha kuwa tunafanya majaribio na kurudia kwa njia zinazofaa ili kufikia malengo haya.

Kufanya uhariri kuwa rahisi na fanisi zaidi

Jumuiya ya wahariri yenye afya na inayokua ni muhimu kwa mustakabali wa Wikipedia. Kwa ajili hiyo, tutawekeza katika mfumo wa dashibodi zilizobinafsishwa ambazo huwasaidia wasomaji kuwa wahariri, na kusaidia wahariri wapya katika safari yao ya kuwa wahariri na wasimamizi wenye uzoefu zaidi. Dashibodi hizi zinaweza kusaidia wahariri wanaoanza kukua na kufikia majukumu ya juu zaidi, na kusaidia kuangazia watu wanaojitolea wenye uzoefu zaidi kile ambacho kinaweza kuhitaji kuzingatiwa, kama vile majadiliano yanayoendelea au uharibifu unaoweza kutokea katika makala wanayojali. Malengo yaliyo wazi zaidi, vipimo vya athari, na uhusiano kati ya wachangiaji pia inaweza kusaidia kuongeza motisha, ubakizaji wa wahariri na ushiriki wa muda mrefu.

Pia tutabuni njia mpya zitakazowawezesha wahariri kuona ni lini na jinsi gani wasomaji wanajihusisha na maudhui yetu. Hii inaweza kuhusisha kuonyesha takwimu za jumla kuhusu ni mara ngapi kurasa zetu zimewekewa viungo kwenye tovuti nyingine, kama vile Google au TikTok. Lengo ni kuwaruhusu wahariri kutoa kipaumbele katika uhariri wao kulingana na uelewa wa maarifa ambayo watu wanayahitaji zaidi. (Kwa mfano, ikiwa neno la kawaida la utafutaji linampeleka msomaji kwenye makala isiyo sahihi, wahariri wanaweza kuunda viunganishi mbadala au kupanua maudhui ili kukidhi mahitaji ya msomaji vizuri zaidi.)

Kwa kuzingatia pendekezo kutoka kwa Baraza letu la Ushauri wa Bidhaa na Teknolojia (PTAC), tutaendelea kuangazia kurahisisha uhariri kupitia simu. “Hariri zilizopangwa”, kwa mfano, inaweza kusaidia kugawanya uhariri wa simu kuwa kazi ndogo zinazoongozwa. Kwa Watumiaji Walio na Haki za Ziada (UWER), uwekaji kiotomatiki bora zaidi (kama vile uchunguzi unaopendekezwa kuhusu shughuli zinazotiliwa shaka) unaweza kusaidia kupunguza kazi ya udhibiti inayorudiwa ambayo mara nyingi huhusishwa na wingi wa watumiaji wapya, hivyo basi UWER iangazie kazi zenye matokeo ya juu zaidi. Pia tutasaidia kulinda akaunti za watumiaji kwa usalama ulioimarishwa.

 Mfumo ikolojia hai wa maarifa

Kama Wanawikimedia wengine wameona, Wikipedia na miradi yetu ni kama mfumo ikolojia hai ambao unakua na kubadilika kwa wakati. Kwa miongo miwili iliyopita, Wikipedia imedumishwa na ‘maporomoko’ ya bahati ya trafiki ya rufaa kutoka kwenye utafutaji wa bure wa Google- mtiririko thabiti wa wasomaji, wafadhili na wachangiaji. Leo, maporomoko hayo ya maji yanahama mkondo na yana uwezekano wa kukauka. Na kama watu wakujitolea wa Wikipedia walivyobaini kwa muda mrefu (1, 2), msingi wa jumuiya – Wakabidhi wake walio hai zaidi na Watumiaji wenye Haki za Ziada – haijajazwa tena kwa kiwango kinachohitajika ili Wikipedia kustawi kwa vizazi vijavyo.

Mifumo ya mimea hai inapokuwa katika msongo wa maji, kwa kawaida hufanya mambo mawili:

1. Hutafuta vyanzo vipya vya maji. Kwahiyo msisitizo wetu ni katika kupanua vyanzo vya watumiaji, ili kufikia zaidi ya mtiririko wa kawaida wa rufaa za utafutaji wa Google.
2. Kuotesha mizizi mirefu zaidi. Kwahiyo, msisitizo wetu ni katika kuimarisha ushiriki – kuwageuza wasomaji wa kawaida kuwa wasomaji warudio, na wasomaji warudio kuwa wahariri na wafadhili.

Iwapo mpango wa mwaka wa 2026-27 ungekuwa na ishara, ungekuwa mti wa msulula (Boscia albitrunca), mmea unaojulikana kwa kuwa na muundo wa mizizi mirefu zaidi duniani, unaofikia kina cha hadi mita 68 / 230. Mti wa msulula haufukuzi maji ya kina kifupi.  Unakwenda chini sana. Na kwa kufanya hivyo, unastawi katika mojawapo ya mazingira yasiyo na msamaha duniani, Jangwa la Kalahari.

Tunaamini Wikipedia inakabiliwa na wakati sawa wa msongo wa mazingira, na inahitaji marekebisho sawa. Ni lazima ikuze mizizi zaidi, ikigeuza wasomaji wa kawaida kuwa wasomaji hai, wahariri na wafadhili ambao hukaa na kuongeza ushiriki wao baada ya muda fulani. Na kwa kufanya hivyo, fanya upya modeli ambayo imeifanya Wikipedia, kama mti wa Boscia albitrunca, kuwa chanzo cha riziki na msukumo katika mazingira ya mtandaoni yanayozidi kudhoofika.