เข้าร่วมวิกิพีเดียง่ายกว่าที่เคย: เมื่อเราทดลองการสมัครบัญชีบนมือถือ

การสร้างบัญชีเป็นก้าวแรกของการมีส่วนร่วมบนโครงการต่าง ๆ วิกิมีเดีย แต่ยังมีอีกหลาย ๆ คนที่เข้าเว็บผ่านมือถือ ที่ก้าวแรกนี้กลับยากที่จะหามันเจอ

ตั้งแต่วันที่ 2 กรกฎาคมเป็นต้นไป ผู้อ่านบนเว็บรุ่นมือถือที่ไม่ได้ลงชื่อเข้าใช้จะเห็นปุ่มบัญชีใหม่อยู่ใต้หัวเว็บไซต์ การเปลี่ยนแปลงนี้เป็นผลมาจากโครงการการทดลองการสร้างบัญชี ซึ่งเป็นความพยายามที่มุ่งเน้นให้การลงทะเบียนนั้นชัดเจนขึ้น ง่ายขึ้น และค้นหาได้ง่ายขึ้น โดยเฉพาะกับผู้อ่านจากมือถือที่กลายเป็นผู้เข้าเว็บไซต์ส่วนใหญ่บนวิกิพีเดีย

ทำไมเรื่องนี้ถึงสำคัญนัก

อัตราการลงทะเบียนผู้ใช้มีแนวโน้มลดลงอย่างมีนัยสำคัญตั้งแต่ พ.ศ. 2562 ส่งผลให้มีผู้แก้ไขประจำหน้าใหม่ลดลง เพราะผู้มาใหม่ในวันนี้ คือผู้มีส่วนร่วมที่มากด้วยประสบการณ์ในวันหน้า แนวโน้มนี้เป็นลางไม่ดีถึงความยั่งยืนในระยะยาวของวิกิจากการลดลงของจำนวนผู้แก้ไขประจำการที่เข้ามารับผิดชอบต่อความก้าวหน้าของชุมชนในระยะยาว

บนอุปกรณ์เคลื่อนที่ ปัญหาที่ใหญ่ที่สุดกลับเป็นสิ่งเล็ก ๆ อย่างการสร้างบัญชีที่จมไปกับเว็บ กล่าวคือผู้ใช้ต้องเปิดแถบเมนูที่ปุ่มรูปแฮมเบอร์เกอร์ ค้นหาคำว่า “ลงชื่อเข้าใช้” แล้วมองข้ามแป้นพิมพ์อัตโนมัติ เลื่อนไปจนสุดของหน้าลงชื่อเข้าใช้ แล้วถึงจะเจอลิงก์ที่ไปยังหน้าลงทะเบียนบัญชี มีขั้นตอนเยอะมาก ๆ เพียงเพื่อหาบางสิ่งที่ควรเจออย่างง่าย ๆ

เมื่อลองเปรียบเทียบกับเว็บไซต์ที่มียอดเข้าชมสูงสุด 20 อันดับแรก พบว่าแทบทั้งหมดระบุชัดว่าจะเข้าไปยังหน้าลงทะเบียนบัญชีผู้ใช้อย่างไรจากหัวเว็บไซต์รุ่นอุปกรณ์พกพาหรือบนหน้าหลัก แต่วิกิพีเดียกลับไม่เข้าพวกเสียอย่างนั้น

เราได้ทดสอบอะไรไปแล้วบ้าง

เราได้ทำการทดลองโดยการเพิ่มปุ่มสร้างบัญชีผู้ใช้บนหัวเว็บไซต์รุ่นอุปกรณ์พกพา เพื่อให้ผู้ใช้ที่ไม่ได้อยู่ในระบบได้เห็นทางไปยังหน้าลงทะเบียนบัญชีผู้ใช้ที่ตรงและชัดเจน

การทดลองสองอย่างปรากฏตามภาพข้างล่าง ในกลุ่มควบคุม จะไม่มีสิ่งบ่งชี้ที่เห็นทางสร้างบัญชีผู้ใช้ได้เลย ผู้ใช้จะต้องเข้าไปยังเมนูด้านใน ส่วนในกลุ่มทดลอง จะมีปุ่มรูปผู้ใช้ง่าย ๆ อยู่บนหัวเว็บที่ทำให้เห็นได้ชัดว่ามีบัญชีอยู่ และการกดที่ปุ่มนั้นจะนำไปสู่การลงทะเบียน

ผลการทดลองนั้นน่าชื่นใจมาก ในกลุ่มทดลองมีผลการสร้างบัญชีจากอุปกรณ์พกพาเพิ่มขึ้นถึงประมาณร้อยละ 20 เมื่อเทียบกับกลุ่มควบคุม ซึ่งผลลัพธ์ดังกล่าวถึงในระดับที่เรียกได้ว่ามีนัยสำคัญทางสถิติ (p = 0.043) ที่สำคัญ ตัวชี้วัดปลายน้ำนั้นยังคงรักษามาตรฐานไว้ นั่นคือไม่มีความแตกต่างอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติในอัตราการแก้ไขอย่างสร้างสรรค์ทั้งในสองกลุ่ม ซึ่งหมายถึงการเพิ่มขึ้นของการลงทะเบียนบัญชีผู้ใช้ไม่ได้มาพร้อมกับคลื่นการแก้ไขคุณภาพต่ำ (จนถึงขั้นต้องย้อนการแก้ไข)

การต้อนรับที่ดีขึ้นของผู้แก้ไขครั้งแรก

แน่นอนว่าแค่หัวเว็บไซต์นั้นไม่ใช่เพียงทางเดียวที่ผู้คนที่จะสร้างบัญชีผู้ใช้เท่านั้น หนึ่งในวิธีการที่เป็นช่องทางธรรมชาติที่สุดคือการแก้ไขนั่นเอง เมื่อผู้อ่านพบกับบางสิ่งที่พวกเข้าต้องการปรับปรุงและกดแก้ไข

ที่ผ่านมา ประสบการณ์ในส่วนนี้ยังไม่ค่อยดีนัก เมื่อผู้ใช้ที่ยังไม่ได้ลงทะเบียนบนอุปกรณ์เคลื่อนที่พยายามจะทำการแก้ไข เขาจะต้องพบกับข้อความเตือนที่นำไปสู่การแก้ไขของบัญชีชั่วคราว ในฐานะสิ่งที่จะต้องทำเป็นอย่างแรก การวางกรอบที่ผิดพลาด การออกแบบที่ล้าสมัย และสำหรับบางคนที่อาจจะพร้อมที่จะสร้างบัญชีผู้ใช้แบบเต็มตัว สิ่งนี้อาจจะทำให้พวกเขาหลงไปในทิศทางที่ผิดได้

เราจึงได้ออกแบบหน้าตาส่วนนั้นขึ้นใหม่เพื่อให้เข้าถึงการสร้างบัญชีผู้ใช้ใหม่อย่างชัดเจนและแนะนำแนวทางนี้อย่างตรงไปตรงมา การทดลองเปรียบเทียบนี้ปรากฏดังข้างล่าง โดยหน้าต่างการแก้ไขแบบเดิมนั้นอยู่ด้านซ้าย และหน้าต่างที่ปรับปรุงใหม่อยู่ด้านขวา

การทดลองนี้เริ่มขึ้นเมื่อวันที่ 16 มีนาคม พ.ศ. 2569 ในวิกิพีเดียถึง 10 ภาษา ได้แก่ จีน เปอร์เซีย โปรตุเกส โปแลนด์ ฝรั่งเศส เยอรมัน รัสเซีย สเปน อารบิก และอิตาลี โดยผลลัพธ์นั้นเข้าสู่ระดับที่มีนัยสำคัญทางสถิติเมื่อวันที่ 26 เมษายน พ.ศ. 2569 (p < 0.05) โดยมีผู้เข้าร่วมการทดลองนี้ราว 387,000 ราย โดยครึ่งหนึ่งจะเป็นกลุ่มควบคุม (ใช้หน้าต่างแบบเดิม) และอีกครึ่งหนึ่งเป็นกลุ่มทดลอง (ใช้หน้าต่างแบบใหม่)

ผลการทดลองนี้ยิ่งใหญ่มาก โดยผู้ใช้ที่พบกับหน้าต่างแบบใหม่ร้อยละ 27 มีแนวโน้มที่จะสร้างบัญชีผู้ใช้ถาวร และอัตราการสร้างบัญชั่วคราวลดลงร้อยละ 16 ในกลุ่มเดียวกัน ซึ่งเป็นการเปลี่ยนแปลงอย่างมีความหมาย ณ จุดที่ผู้ใช้ใหม่เข้าถึง เมื่อร่วมกับการทดลองปุ่มบนเว็บไซต์ข้างต้อง อัตราการแก้ไขอย่างสร้างสรรค์ยังคงที่ ยืนยันได้ว่าการเพิ่มขึ้นของบัญชีผู้ใช้ถาวรนั้นไม่ได้นำมาซึ่งการแก้ไขที่ไร้คุณภาพ

จะทำอะไรต่อไป

งานยังคงดำเนินต่อไป เรามีการทดลองเพิ่มเติมที่ยังอยู่ระหว่างทาง รวมทั้งการปรับปรุงหน้าตาลงทะเบียนบัญชีผู้ใช้และการทดลองเล็ก ๆ ในการผลักดันกระบวนการของบัญชีชั่วคราวเพื่อให้บัญชีชั่วคราวแปลงเป็นบัญชีถาวรมากยิ่งขึ้นอีกด้วย

ไม่ใช่ทุกการทดลองที่เราพิจารณาจะได้เปิดใช้งานจริง มีเรื่องหนึ่งที่เราเคยศึกษา นั่นคือ ระบบแนะนำชื่อบัญชีผู้ใช้สร้างใหม่อัตโนมัติ ซึ่งจะเป็นทางที่ลดอุปสรรคในขั้นตอนการเลือกชื่อผู้ใช้ สมาชิกในชุมชนแสดงถึงความกังวลอย่างมีเหตุผลต่อวิธีการนี้ รวมทั้งเรื่องของคุณภาพของชื่อผู้ใช้และประสบการณ์ที่นำไปสู่การสร้างบัญชีใหม่บนวิกิอีก เราได้รับฟัง และการทดลองระบบชื่อผู้ใช้สร้างใหม่อัตโนมัตินี้ก็ไม่ได้อยู่ในความสำคัญอีก เราซาบซึ้งต่อสมาชิกชุมชนที่ได้มีส่วนร่วมต่อข้อเสนอและแสดงมุมมองออกมา

การหาผู้คนให้มาสร้างบัญชีนั้นเป็นเพียงจุดเริ่มต้น ในมูลนิธิวิกิมีเดีย หลาย ๆ ทีมกำลังทำงานเพื่อสร้างความมั่นใจว่าการเติบโตขึ้นของการลงทะเบียนนั้นหมายถึงคุณภาพของชุมชนโดยแท้จริง ทีมเครื่องมือการเติบโตและควบคุมดูแล (Growth and Moderator Tools teams) กำลังสร้างวิธีการที่ดีขึ้นต่อผู้แก้ไขหน้าใหม่ในการพัฒนาทักษะและมีส่วนรับผิดชอบมากยิ่งขึ้น ส่วนทีมความปลอดภัยและความเป็นอันหนึ่งอุปเดียวกันของผลิตภัณฑ์ (Product Safety and Integrity team) ก็กำลังพัฒนาเครื่องที่ช่วยให้ผู้ใช้ที่มีประสบการณ์และผู้มีหน้าที่เฉพาะอย่างจัดการกับความต้องการที่เพิ่มขึ้นที่มาจากบัญชีผู้ใช้ใหม่ ๆ ที่กำลังไหลทะลักเข้ามา ทีมแก้ไข (Editing team) กำลังปรับปรุงประสบการณ์ในการมีส่วนร่วม ซึ่งร่วมถึงการทำงานเกี่ยวกับโหมดแนะนำและขยายขอบเขตของเครื่องมือตรวจสอบการแก้ไข ตัวอย่างหนึ่งที่เห็นได้ชัดเจนคือเครื่องมือตรวจสอบการวาง คุณสมบัติที่ออกแบบมาเพื่อช่วยตรวจสอบข้อความที่คัดลอกและวางบนเครื่องแก้ไขแบบเห็นภาพ (Visual Editor) โดยจะช่วยตรวจจับและทำเครื่องหมายบนเนื้อหาที่อาจมาจากการสร้างด้วยเอไอก่อนที่จะอยู่บนวิกิ

การสร้างบัญชีผู้ใช้ใหม่ยังเชื่อมโยงไปถึงความพยายามที่หลากหลายและกว้างขวางในความผูกพันกับผู้อ่านให้ลึกซึ้งยิ่งขึ้นและขยายฐานการมีส่วนร่วม ชาเลนจ์การอ่าน (Reading Challenge) เนื่องในโอกาสวันเกิดปีที่ 25 ของวิกิพีเดียบนแอปมือถือได้สร้างผู้อ่านใหม่ ๆ และกระตุ้นให้พวกเขาสร้างบัญชีผู้ใช้ รายการการอ่าน (Reading Lists) ได้สร้างแรงจูงใจให้ผู้อ่านกลับมา ผู้อ่านแห่งอนาคต (Future Audiences) กำลังคิดถึงว่าใครจะเป็นผู้มีส่วนร่วมบนวิกิพีเดียในยุคต่อไป ตลอดจนการทำงานบนสื่อสังคมและการสื่อสารภายนอก (Social Media and External Communications) กำลังค้นหาวิธีที่ผู้คนค้นพบและเชื่อมต่อกับโครงการต่าง ๆ ของวิกิมีเดียเป็นที่แรก

ทั้งหมดนี้เรามีจุดมุ่งหมายเดียวกัน คือสร้างการนำทางผู้อ่านและผู้มีส่วนร่วมที่ดีเพียงพอที่จะนำพาโครงการไปสู่รุ่นอนาคต

มีเรื่องดี ๆ ที่พอให้ยิ้มออกได้ เดือนพฤษภาคม พ.ศ. 2569 มีอัตราการสร้างบัญชีใหม่สูงที่สุดถึงร้อยละ 19.8 เมื่อเทียบกับช่วงเวลาเดียวกันในปีที่ผ่านมา การเพิ่มขึ้นอย่างมากนี้มาจากสภาพแวดล้อมที่ตื่นเต้นของชาเลนจ์การอ่านบนแอปพลิเคชันบนอุปกรณ์พกพา แต่อัตราการสร้างบัญชีใหม่บนอุปกรณ์เคลื่อนที่ก็กำลังไต่เต้าขึ้นมาเช่นกัน นี่ยังเร็วเกินไป และแนวโน้มจำเป็นที่ต้องคงที่ เพียงแต่หลายปีที่ผ่านมาที่อัตรานี้ลดลงเรื่อย ๆ ก็เป็นเรื่องที่น่าชื่นใจที่ได้เห็นตัวเลขเปลี่ยนไปในทางที่ควรจะเป็น

เรียนรู้เพิ่มเติมเกี่ยวกับการทดลองการสร้างบัญชีผู้ใช้หรือสมัครรับจดหมายข่าวของทีมการเติบโตของการมีส่วนร่วม (Contributor Growth).

หมายเหตุของผู้แปล บทความนี้แปลจากบทความฉบับภาษาอังกฤษ