วิกิเมเนีย 2026: การเติบโตของชุมชนภาษา

โมเดลภาษาขนาดใหญ่กำลังขยายช่องว่างทางดิจิทัลระหว่างภาษาหลักและภาษาชนกลุ่มน้อยให้กว้างขึ้นหรือไม่? หรือเราสามารถนำมันมาใช้ประโยชน์ในการอนุรักษ์ความหลากหลายทางภาษาได้?

ในวันที่ 3 ของงานวิกิเมเนียที่กรุงปารีส ตัวแทนจากชุมชนภาษาและวัฒนธรรมที่หลากหลายได้มาร่วมแบ่งปันประสบการณ์ในการทำงานภายในกลุ่มขับเคลื่อนวิกิมีเดีย

การเคารพชุมชนพื้นเมือง

ข้อมูลที่ผิดพลาดเกี่ยวกับภาษาและวัฒนธรรมพื้นเมืองอาจทำให้ผู้ที่อาจกลายมาเป็นผู้มีส่วนร่วม (contributors) รู้สึกแปลกแยกได้ ในระหว่างการอภิปรายกลุ่มหลัก Michelle Collipal สมาชิกของชุมชนพื้นเมืองมาปูเช (Mapuche) ในประเทศชิลี ได้แบ่งปันเรื่องราวว่าเธอเริ่มต้นสร้างแรงจูงใจให้ผู้พูดภาษามาปูดังกัน (Mapudungùn) และหน่วยงานทางวัฒนธรรมเข้ามามีส่วนร่วมกับโปรเจกต์วิกิภาษามาปูดังกันได้อย่างไร

ดร. Terri Janke ผู้ดำเนินรายการ ได้เน้นย้ำถึงความสำคัญของการให้ชุมชนพื้นเมืองเข้ามามีส่วนร่วม การเคารพความรู้ของพวกเขา ตลอดจนสิทธิในการกำหนดชะตากรรมของตนเอง สิ่งนี้มีความหมายในทางปฏิบัติอย่างไรสำหรับพื้นที่วิกิ ได้รับการพูดถึงในสมุดปกขาวที่ชื่อว่า “แพลตฟอร์มที่เข้มแข็งทางวัฒนธรรม: การกำหนดมาตรฐานที่วิกิมีเดีย” (CutureStrong Platforms: Setting the Standard at Wikimedia)

การทำให้การแปลเป็นอัตโนมัติและการปรับปรุงการแปล

ในหัวข้อ “ความหลากหลายทางภาษาในทรัพยากรดิจิทัลส่วนรวม” (Language Diversity in the Digital Commons) Pau Giner จากมูลนิธิวิกิมีเดียได้แบ่งปันว่า MinT (Machine in Translation) ถูกออกแบบมาตั้งแต่ต้นเพื่อรองรับโมเดลภาษาที่หลากหลาย ปัจจุบันแพลตฟอร์มนี้รองรับภาษาต่าง ๆ ถึง 200 ภาษา

แนวคิดสำหรับอนาคตของเขา ได้แก่ การทำให้บทความวิกิพีเดียสามารถเข้าถึงได้ง่ายขึ้นบนโทรศัพท์มือถือ และการนำเสนอชุดเครื่องมือเพื่อช่วยให้ผู้คนสร้างวิกิแห่งแรกของตนเองได้ ซึ่งก้าวข้ามไปไกลกว่าแค่เรื่องของการแปล

ในช่วงถาม-ตอบ Kepa Sarasola (ผู้ใช้: karasola) จากมหาวิทยาลัยบาสก์ (University of Basque) ได้สะท้อนให้เห็นถึงการปรับปรุงของเครื่องมือแปลภาษาที่มีให้ใช้งานนับตั้งแต่เขาเริ่มทำงานบนวิกิพีเดียภาษาบาสก์ใน ค.ศ. 2011 เขากล่าวว่าเครื่องมือเหล่านี้ได้ทำให้วิกิพีเดียในภาษาชนกลุ่มน้อยสามารถเติบโตได้ – ในขณะเดียวกันก็มอบความยืดหยุ่นให้พวกเขาสามารถเลือกได้ว่าจะแปลบทความส่วนไหน และส่วนไหนที่จะเริ่มเขียนขึ้นมาใหม่ตั้งแต่ต้น การบูรณาการเครื่องมือปัญญาประดิษฐ์ (เอไอ) เข้ามาช่วยเร่งกระบวนการนี้ให้เร็วขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ

ความร่วมมือข้ามชุมชน

ความจำเป็นในการร่วมมือกันข้ามชุมชนภาษาถือเป็นธีมที่ถูกหยิบยกมาพูดถึงซ้ำ ๆ ในหลายเซสชัน ตัวอย่างหนึ่งของเครือข่ายข้ามพรมแดนคือ Linguatec-IA  ซึ่งเป็นโครงการของสหภาพยุโรปสำหรับการแปลงภาษาของชุมชนในภูมิภาคเทือกเขาพิเรนีสให้อยู่ในรูปแบบดิจิทัล ซึ่งรวมถึงภาษาบาสก์ กาตาลัน อ็อกซิตัน และอารากอน

David Castillo Parra จากยูเนสโกได้หารือเกี่ยวกับการเปิดตัวโครงการ New Commons Incubator สำหรับโปรแกรมเสริมสร้างศักยภาพที่นำโดยชนพื้นเมือง โดยจะเปิดรับสมัครทีมที่นำโดยชนพื้นเมืองจนถึงวันที่ 14 สิงหาคมนี้

ความจำเป็นที่กลุ่มขับเคลื่อนวิกิมีเดียจะต้องยึดมั่นในพันธกิจของตน – และการปรับตัวให้สอดคล้องกับเป้าหมายสำคัญที่มีความหมาย – ถือเป็นข้อความสร้างแรงบันดาลใจจาก Audrey Tang ในหัวข้อ “สถานะของวิกิมีเดียและเอไอ 2026” (The State of Wikimedia & AI 2026) โดยกล่าวว่า “อย่าปล่อยให้มันกลายเป็นการแข่งขัน… วิกิพีเดียไม่เคยพยายามที่จะเอาชนะ เราพยายามที่จะสร้างความมั่นใจว่าจะมีผู้ชนะหลาย ๆ คนในช่วงเวลาใดเวลาหนึ่งเสมอ”

ดังที่ จิมมี เวลส์ได้ให้สัมภาษณ์กับหนังสือพิมพ์ Le Monde ว่า “มันจะโอเค เราจะปรับตัว เปลี่ยนแปลง และใช้เอไอในแบบของเราเอง เราจะค้นพบหนทางอย่างแน่นอน”