คณะกรรมการบริหารของมูลนิธิวิกิมีเดียได้เข้าร่วมงานวิกิเมเนียประจำปี 2026 ซึ่งจัดขึ้นที่กรุงปารีสในปีนี้ เราได้กล่าวอำลาคุณ Raju Narisetti กรรมการที่ได้รับการคัดเลือกจากคณะกรรมการ ซึ่งได้ก้าวลงจากตำแหน่งเมื่อสิ้นเดือนกรกฎาคม หลังจากปฏิบัติหน้าที่มาเป็นเวลา 9 ปี เขาได้อำลาตำแหน่งในวาระสุดท้ายของเขา หลังจากดำรงตำแหน่งติดต่อกัน 3 วาระตามที่ระบุไว้ในข้อบังคับ คุณ Raju ได้แจ้งให้คุณ Lorenzo Losa ประธานคณะกรรมการทราบว่า เขาจะลงจากตำแหน่งก่อนกำหนดไม่กี่เดือน ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของแผนการส่งมอบงานที่ได้เตรียมการไว้ โดยคณะกรรมการได้เปิดรับสมัครและสรรหากรรมการคนใหม่ไปตั้งแต่เดือนพฤษภาคม คุณ Raju ได้ฝากข้อคิดทิ้งท้ายไว้ดังนี้:

“ถือเป็นเกียรติอย่างยิ่งที่ได้มีส่วนเล็ก ๆ ในการดูแลสถาบันที่มีความสำคัญอย่างยิ่งต่อโลกใบนี้ หลังจากปฏิบัติหน้าที่มาสามวาระ ผมได้ก้าวลงจากตำแหน่งกรรมการอย่างเป็นทางการหลังจากการประชุมคณะกรรมการในเดือนกรกฎาคม ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของการส่งมอบงานที่วางแผนไว้มาอย่างยาวนาน และยังช่วยให้คณะกรรมการมีแผนการสืบทอดตำแหน่งที่แข็งแกร่งสำหรับที่นั่งของผม ผมขอจดจำการเรียนรู้ตลอดชีวิตและความชื่นชมในพันธกิจของเรา รวมถึงกลุ่มคนที่ยอดเยี่ยมซึ่งคอยขับเคลื่อนและรักษาสถานะความรู้เสรีให้กับโลกใบนี้ต่อไป”

คุณ Mayree Clark ได้รับการแต่งตั้งให้ดำรงตำแหน่งรองประธานชั่วคราวแทนคุณ Raju

เรามองว่างานวิกิเมเนียและการประชุมวิกิมีเดียระดับภูมิภาคเป็นโอกาสสำคัญในการมีส่วนร่วมโดยตรงกับผู้คนจากทั่วทั้งกลุ่มขับเคลื่อนนี้ ได้รับฟังประสบการณ์ของพวกเขา และเข้าใจประเด็นต่าง ๆ ที่มีความสำคัญต่อชุมชนของเราให้ดียิ่งขึ้น

เราขอชื่นชมคณะผู้จัดงาน รวมถึงเจ้าหน้าที่ของมูลนิธิวิกิมีเดียที่ทำงานร่วมกับพวกเขา ที่ได้จัดงานขึ้นอย่างใส่ใจและราบรื่น ซึ่งช่วยตอบคำถามสำคัญต่าง ๆ ให้กับบรรดาอาสาสมัคร มูลนิธิ คณะกรรมการ และกลุ่มขับเคลื่อนวิกิมีเดียในวงกว้างได้อย่างดีเยี่ยม

สมาชิกคณะกรรมการรู้สึกซาบซึ้งเป็นอย่างยิ่งสำหรับข้อเสนอแนะที่แบ่งปันกันในระหว่างช่วงต่างๆ ของมูลนิธิ ซึ่งรวมถึงการอภิปรายในหัวข้อ การปฏิรูปการเลือกตั้งคณะกรรมการ (Board elections Reform) การมีส่วนร่วมในการตัดสินใจ (A Seat at the Table) รอบโลกจิ๊กซอว์ (Around the puzzle globe) การพูดคุยแบบเป็นกันเอง (Fireside Chat) ระบบนิเวศของวิกิมีเดีย (Wikimedia ecosystem) มุมมองที่เป็นกลาง (Neutral Point of View) นอกจากนี้ เรายังได้รับประโยชน์จากการพูดคุยอย่างไม่เป็นทางการมากมายที่เกิดขึ้นตามโถงทางเดิน ระหว่างมื้ออาหาร และในกลุ่มย่อย

โดยเฉพาะอย่างยิ่ง ในหลาย ๆ หัวข้อและการพูดคุยเกี่ยวกับปัญญาประดิษฐ์ (เอไอ) ได้ตอกย้ำถึงความสำคัญของการทำงานร่วมกัน เพื่อนำทางอนาคตของวิกิมีเดียในสภาพแวดล้อมที่เปลี่ยนแปลงไปอย่างรวดเร็ว สิ่งนี้เป็นจุดสนใจหลักสำหรับทั้งคณะกรรมการและมูลนิธิอยู่แล้ว ดังที่สะท้อนให้เห็นในแผนงานประจำปีและในแผนระยะยาวสำหรับปีต่อ ๆ ไปของเรา

ขณะนี้ เรากำลังทบทวนและทำความเข้าใจกับข้อเสนอแนะเหล่านี้ ซึ่งจะช่วยเป็นข้อมูลสำหรับก้าวต่อไปของเรา และคุณจะได้รับทราบข่าวสารจากเราเพิ่มเติมเมื่อการดำเนินงานนี้มีความคืบหน้า

ข้อคิดเห็น 5 ข้อจากคณะกรรมการบริหารต่องานวิกิเมเนีย 2026

คณะกรรมการกำลังรับฟัง

1. งานวิกิเมเนียครั้งแรกของซีอีโอคนใหม่ได้เปิดฉากบทใหม่ และความคาดหวังก็อยู่ในระดับสูง

งานวิกิเมเนีย 2026 ถือเป็นงานวิกิเมเนียครั้งแรกของคุณ Bernadette Meehan ในฐานะซีอีโอ การเข้าร่วมงานของเธอเป็นโอกาสแรก ๆ ที่ชุมชนระดับโลกจะได้ยินถึงลำดับความสำคัญในการทำงานของเธอ และเป็นโอกาสให้เธอได้สัมผัสกับความหลากหลายและความซับซ้อนอันน่าทึ่งของกลุ่มขับเคลื่อนวิกิมีเดีย

การมีซีอีโอคนใหม่ย่อมนำมาซึ่งช่วงเวลาแห่งความเป็นไปได้ ถือเป็นโอกาสในการจัดระเบียบความสัมพันธ์ใหม่ ทำให้เป้าหมายหลักมีความชัดเจน ปรับปรุงวินัยด้านองค์กรและการเงิน และสร้างความร่วมมือที่สร้างสรรค์ยิ่งขึ้นระหว่างมูลนิธิและชุมชนต่าง ๆ ในขณะเดียวกัน ซีอีโอก็เข้ามาบริหารองค์กรท่ามกลางแรงกดดันจากภายนอกที่สำคัญ เช่น เอไอ รูปแบบการใช้อินเทอร์เน็ตที่เปลี่ยนแปลงไป การโจมตีทางการเมือง กฎระเบียบข้อบังคับ แรงกดดันทางการเงิน และคำถามเกี่ยวกับความยั่งยืนระยะยาวของการมีส่วนร่วมจากอาสาสมัคร

แม้ว่ารายได้ของเราจะสูงกว่าเป้าหมายในปีงบประมาณที่ผ่านมา แต่ในปีนี้เรากำลังเผชิญกับต้นทุนด้านฮาร์ดแวร์และโครงสร้างพื้นฐานที่สูงขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ ปีนี้ยังถือเป็นบททดสอบแรกสำหรับโมเดลรายได้ของเรา นับตั้งแต่เราต้องเผชิญกับยอดการเข้าชมหน้าเว็บ (Page view) ที่ลดลงอย่างมาก การสร้างความมั่นใจว่าผู้นำคนใหม่นี้จะมีพื้นที่และการสนับสนุนที่จำเป็นในการรับมือกับแรงกดดันเหล่านี้ จะนำไปสู่ทางเลือกที่ชัดเจนยิ่งขึ้น ซึ่งจะช่วยรักษายอดโครงการต่าง ๆ ในระยะยาว เพิ่มความเชื่อมโยงกับการเคลื่อนไหว และสร้างความเข้าใจร่วมกันว่าอะไรคือสิ่งที่มูลนิธิต้องรับผิดชอบในการส่งมอบอย่างแท้จริง

2. เอไอได้เปลี่ยนจากหัวข้อเฉพาะกลุ่มมาเป็นคำถามเชิงกลยุทธ์ที่สำคัญที่สุด

ปัญญาประดิษฐ์ (เอไอ) ถูกพูดถึงในแทบทุกบทสนทนาสำคัญ ไม่ว่าหัวข้อนั้นจะเป็นเรื่องเทคโนโลยี จำนวนผู้อ่าน ความน่าเชื่อถือ การระดมทุน ลิขสิทธิ์ หรืออนาคตของการแก้ไขบทความ คำถามไม่ได้อยู่ที่ว่าเอไอจะส่งผลกระทบต่อวิกิมีเดียหรือไม่ในตอนนี้ แต่อยู่ที่ว่าวิกิมีเดียต้องการมีบทบาทอย่างไรในการกำหนดระบบนิเวศข้อมูลข่าวสารที่กำลังเกิดขึ้นใหม่

วิกิพีเดียเป็นหนึ่งในรากฐานสำคัญที่ใช้ในการสร้างปัญญาประดิษฐ์แบบรู้สร้าง (Generative AI) ขึ้นมา แต่ความสัมพันธ์นี้ไม่จำเป็นต้องเป็นการเอื้อประโยชน์ซึ่งกันและกันเสมอไป บริษัทด้านเอไอได้รับประโยชน์อย่างมหาศาลจากเนื้อหาของวิกิมีเดีย ในขณะที่ผู้ใช้อาจเข้ามาเยี่ยมชมโครงการของวิกิมีเดียโดยตรง พบปะกับชุมชน หรือเข้ามาเป็นผู้มีส่วนร่วมน้อยลง ดังนั้น กลุ่มขับเคลื่อนจึงจำเป็นต้องมีจุดยืนที่ชัดเจนยิ่งขึ้นในเรื่องของการให้เครดิตที่มา การแลกเปลี่ยนคุณค่า การเข้าถึงของเครื่องจักร และการปกป้องความรู้ที่สร้างขึ้นโดยมนุษย์

ในขณะเดียวกัน งานวิกิเมเนียก็ได้แสดงให้เห็นว่าวิกิมีเดียไม่ควรกำหนดตัวเองให้อยู่ฝั่งตรงข้ามกับเอไอเพียงอย่างเดียว เราควรสำรวจว่าเครื่องมือที่ได้รับการออกแบบมาอย่างรอบคอบจะสามารถสนับสนุนผู้มีส่วนร่วม ชุมชนภาษาชนกลุ่มน้อย การกลั่นกรองเนื้อหา การแปล และการค้นพบความรู้ได้อย่างไร โดยที่ยังคงรักษาการตัดสินใจของมนุษย์ ความโปร่งใส และการควบคุมโดยชุมชนเอาไว้

3. กลยุทธ์องค์กรพันธมิตรยังคงเป็นเพียงฉบับร่าง

กลยุทธ์องค์กรพันธมิตรที่นำเสนอในงานวิกิเมเนีย ซึ่งก่อให้เกิดการถกเถียงอย่างมากนั้น ยังเป็นเพียงฉบับร่าง ไม่ใช่การตัดสินใจขั้นสุดท้าย จุดประสงค์ของร่างนี้คือเพื่อกระตุ้นให้เกิดการอภิปราย ทดสอบสมมติฐาน และระบุข้อกังวลต่าง ๆ ก่อนที่จะมีการตกลงใช้กรอบการทำงานใด ๆ

บทสนทนาในงานวิกิเมเนีย แสดงให้เห็นว่าองค์กรพันธมิตรและสมาชิกชุมชนมีคำถามสำคัญเกี่ยวกับ การรับรองสถานะ (Recognition) ความรับผิดชอบ (Responsibilities) การให้เงินทุน (Funding) ภาระความรับผิดชอบ (Accountability) การเป็นตัวแทนระดับภูมิภาค (Regional representation) ความสัมพันธ์ระหว่างองค์กรพันธมิตรกับชุมชนผู้แก้ไขบทความ โดยเรื่องการประเมินผลกระทบ (Impact assessment) ถือเป็นประเด็นที่มีข้อโต้แย้งมากที่สุด มูลนิธิกำลังรับฟังข้อเสนอแนะเหล่านี้อย่างตั้งใจ รวมถึงคำแนะนำในการปรับปรุงทั้งเนื้อหาสาระของร่างและตัวกระบวนการรับฟังความคิดเห็นเอง

เพื่อเปิดโอกาสให้ชุมชนอื่น ๆ โดยเฉพาะกลุ่มที่ไม่สามารถเข้าร่วมงานวิกิเมเนียได้อย่างเต็มที่ สามารถเข้ามามีส่วนร่วมได้อย่างมีความหมาย กำหนดการรับฟังความคิดเห็นจะถูกขยายเวลาออกไป ร่างฉบับถัดไปควรสะท้อนถึงสิ่งที่เราได้รับฟัง อธิบายว่าข้อเสนอใดที่มีการเปลี่ยนแปลง และต้องมีความโปร่งใสเกี่ยวกับประเด็นที่ความคิดเห็นยังคงแตกแยกกันอยู่

นอกจากนี้ยังมีความเข้าใจผิดว่า กลยุทธ์องค์กรพันธมิตรใหม่นี้มีเป้าหมายเพื่อลดการให้ทุน โดยเฉพาะกับองค์กรพันธมิตรในภูมิภาคซีกโลกใต้ (Global South) ซึ่งนั่นไม่ใช่จุดประสงค์เลย เป้าหมายที่แท้จริงคือการทำให้มั่นใจว่า ทรัพยากรของกลุ่มขับเคลื่อนจะถูกส่งตรงไปยังองค์กรที่กระตือรือร้น มีความรับผิดชอบ และสร้างผลกระทบเชิงบวก พร้อมกับการจัดการกับกรณีที่องค์กรพันธมิตรที่ได้รับการรับรองกลายเป็นองค์กรที่ไม่มีความเคลื่อนไหว หรือไม่สามารถทำตามความรับผิดชอบได้อีกต่อไป

ด้วยการยกเลิกโครงสร้างที่ล้าสมัยและทำความคาดหวังให้ชัดเจน กลยุทธ์นี้ควรสร้างโอกาสที่มากขึ้นในการสนับสนุนองค์กรพันธมิตรใหม่ ๆ ที่มีประสิทธิภาพ โดยเฉพาะในภูมิภาคที่ในอดีตเคยได้รับเงินทุนและการสนับสนุนทางสถาบันน้อยกว่า

ในช่วงเวลาที่เอไอกำลังทำให้โครงการต่าง ๆ ของเราสูญเสียการมองเห็น (Visibility) และส่งผลให้จำนวนผู้อ่าน ผู้บริจาค และผู้แก้ไขลดลงตามไปด้วย เราจึงไม่อาจยอมจมปลักอยู่กับตรรกะวิบัติเรื่องต้นทุนจม (Sunk costs fallacy) ได้อีกต่อไป

4. เกณฑ์การคัดเลือกคณะกรรมการกำลังพัฒนาไปอีกขั้น

งานวิกิเมเนียยังได้ตั้งคำถามสำคัญเกี่ยวกับวิธีการคัดเลือกคณะกรรมการและประสบการณ์ที่คณะกรรมการจำเป็นต้องมีในช่วงหลายปีข้างหน้า เกณฑ์ในปัจจุบันสะท้อนให้เห็นถึงความพยายามในการสร้างสมดุลระหว่างความชอบธรรมจากชุมชน ความเชี่ยวชาญทางวิชาชีพ ความหลากหลายทางภูมิศาสตร์ และความเข้าใจในกลุ่มขับเคลื่อนวิกิมีเดีย อย่างไรก็ตาม ความท้าทายที่วิกิมีเดียกำลังเผชิญอยู่นั้นเปลี่ยนแปลงไปอย่างรวดเร็ว และกระบวนการคัดเลือกก็อาจจำเป็นต้องปรับเปลี่ยนตามไปด้วย

คุณสมบัติของคณะกรรมการในอนาคตอาจจำเป็นต้องให้ความสำคัญมากขึ้นในเรื่องวิจารณญาณเชิงกลยุทธ์ เทคโนโลยีและเอไอ การกำกับดูแลองค์กร การตรวจสอบดูแลทางการเงิน นโยบายสาธารณะ และความสามารถในการทำงานข้ามวัฒนธรรมและกลุ่มผู้สนับสนุนได้อย่างมีประสิทธิภาพ ในขณะเดียวกัน เราก็ต้องรักษาการเป็นตัวแทนของชุมชนอย่างมีความหมาย และหลีกเลี่ยงการสร้างเกณฑ์ที่เอื้อประโยชน์ต่อผู้สมัครที่มีภูมิหลังแบบองค์กรหรือสถาบันในรูปแบบเดิม ๆ เท่านั้น

เป้าหมายคือการทำให้ความคาดหวังมีความชัดเจนยิ่งขึ้น และสร้างความมั่นใจว่าคณะกรรมการในภาพรวมจะมีทักษะ ประสบการณ์ ความเป็นอิสระ และความเข้าใจในกลุ่มขับเคลื่อนที่จำเป็นสำหรับก้าวต่อไปของการพัฒนาวิกิมีเดีย การเปลี่ยนแปลงเกณฑ์การคัดเลือกใด ๆ ควรมีความโปร่งใส ผ่านการปรึกษาหารือมาอย่างรอบคอบ และออกแบบมาเพื่อเสริมสร้างทั้งความรู้ความสามารถและความชอบธรรมของคณะกรรมการ

5. การก่อตั้งสหภาพแรงงาน 

เรายังได้เห็นการสนับสนุนจากอาสาสมัครที่มีต่อพนักงานของมูลนิธิวิกิมีเดียในสหรัฐอเมริกาและสหราชอาณาจักรในพื้นที่จัดงานวิกิเมเนียอีกด้วย หลายคนมีคำถามถึงผู้บริหารมูลนิธิเกี่ยวกับการรับรองสหภาพแรงงานและแนวทางที่นำมาใช้ ซึ่งล้วนมาจากความห่วงใยพนักงานและบทบาทสำคัญที่พวกเขามีต่อกลุ่มขับเคลื่อนนี้ ในขณะเดียวกัน เราก็รู้สึกเสียใจที่ได้เห็นความตึงเครียดมากมายที่เกิดขึ้นรอบ ๆ ประเด็นการตั้งสหภาพแรงงาน และหวังว่าเราทุกคนจะสามารถยึดมั่นในหลักการของกลุ่มขับเคลื่อนที่ว่าด้วย การสันนิษฐานว่าผู้อื่นมีเจตนาดี (Assuming good faith) เพราะการร่วมมือกันรับมือกับความท้าทายภายนอกนั้นเป็นสิ่งสำคัญยิ่งสำหรับพวกเรา

คณะกรรมการ – ซึ่งมีกรรมการในส่วนขององค์กรพันธมิตรและชุมชนที่ได้รับการเลือกตั้งผ่านการลงคะแนนลับ และกรรมการที่ได้รับการคัดเลือกจากคณะกรรมการผ่านการลงคะแนนโดยตรง – สนับสนุนกระบวนการเลือกตั้งสำหรับการก่อตั้งสหภาพแรงงานของพนักงาน ขณะนี้ได้มีการกำหนดวันลงคะแนนสำหรับพนักงานในสหรัฐอเมริกาที่มีสิทธิ์ของมูลนิธิวิกิมีเดียแล้ว โดยจะมีการนับคะแนนในวันที่ 3 กันยายน ส่วนในสหราชอาณาจักร การหารือเกี่ยวกับสหภาพแรงงานกับพนักงานที่ทำงานให้กับมูลนิธิวิกิมีเดีย (ซึ่งได้รับการว่าจ้างโดย Safeguard Global) กำลังดำเนินไปตามกระบวนการที่สหภาพและ Safeguard ตกลงร่วมกัน ทีมงานของมูลนิธิกำลังทำงานอย่างหนักเพื่อให้แน่ใจว่าเสียงของพนักงานทุกคนจะได้รับการรับฟังในฐานะส่วนหนึ่งของกระบวนการประชาธิปไตย และมีการดำเนินการตามค่านิยมของเรา คณะกรรมการจะยังคงติดตามเรื่องเหล่านี้อย่างใกล้ชิดต่อไป

งานวิกิเมเนียแสดงให้เห็นถึงทั้งความเป็นน้ำหนึ่งใจเดียวกันและความหลากหลายของความคิดเห็นในกลุ่มขับเคลื่อน

งานวิกิเมเนียยังคงเป็นหนึ่งในไม่กี่พื้นที่ที่อาสาสมัคร เจ้าหน้าที่มูลนิธิ เจ้าหน้าที่องค์กรพันธมิตร คณะกรรมการ นักวิจัย นักพัฒนา และพันธมิตรภายนอก สามารถมารวมตัวกันในฐานะส่วนหนึ่งของกลุ่มขับเคลื่อนระดับโลกที่เป็นหนึ่งเดียว การประชุมที่ปารีสแสดงให้เห็นถึงพลัง ความคิดสร้างสรรค์ ความหลากหลายทางภาษา และความมุ่งมั่นส่วนตัวที่ยังคงค้ำจุนวิกิมีเดียมาอย่างต่อเนื่องตลอดระยะเวลา 25 ปี

การประชุมครั้งนี้ยังได้เผยให้เห็นถึงความหลากหลายของความคิดเห็นและแนวทางปฏิบัติ กลุ่มต่างๆ มักจะหารือเกี่ยวกับความท้าทายเดียวกัน—เช่น เอไอ ความยั่งยืน ความเท่าเทียม, การกำกับดูแล และการลดลงของผู้ร่วมสมทบข้อมูล—จากมุมมองของสถาบันที่แตกต่างกัน เรามีพันธกิจร่วมกัน แต่เราไม่จำเป็นต้องมีลำดับความสำคัญ ภาษา แรงจูงใจ หรือความเข้าใจว่าใครเป็นผู้รับผิดชอบในการลงมือทำเหมือนกันเสมอไป ซึ่งนั่นไม่ใช่เรื่องแปลก ท้ายที่สุดแล้ว เราคือกลุ่มขับเคลื่อนที่มีรากฐานมาจากการถกเถียงอย่างเปิดกว้าง และเมื่อระบบมันทำงานได้อย่างถูกต้อง มันก็จะสร้างสิ่งที่สวยงามอย่างเช่น “วิกิพีเดีย” ขึ้นมาได้