การหล่อหลอมชุมชน: บทสะท้อนความคิดจากการเข้าร่วมงาน Code4Lib Japan 2026

ดิฉันได้เข้าร่วมงานประชุม Code4Lib Japan Conference ประจำปี 2026 ซึ่งจัดขึ้นเมื่อวันที่ 6-7 กันยายน 2026 Code4Lib ก่อตั้งขึ้นในปี 2003 เป็นชุมชนที่เน้นกลุ่มโปรแกรมเมอร์และวิศวกรระบบที่เกี่ยวข้องกับห้องสมุด โดยมีบทบาทหลักอยู่ในสหรัฐอเมริกา การเข้าร่วมจากประเทศญี่ปุ่นเริ่มต้นขึ้นในปี 2010 ซึ่งนำไปสู่การก่อตั้ง Code4Lib Japan โดยกลุ่มผู้เข้าร่วมในยุคแรกเริ่มเหล่านั้น สำหรับในญี่ปุ่น ชุมชนนี้เปิดกว้างไม่เพียงแค่สำหรับผู้เชี่ยวชาญด้านเทคนิคเท่านั้น แต่ยังรวมถึงบรรณารักษ์ทั่วไปด้วย งานประชุมนี้จัดขึ้นเป็นประจำทุกปีตั้งแต่ปี 2013 โดยปีนี้นับเป็นการประชุมครั้งที่ 14 ซึ่งจัดขึ้นเป็นเวลาสองวัน ณ มหาวิทยาลัยโคงักกัง ในเมืองอิเสะ จังหวัดมิเอะ

คุณ Miya.m, สมาชิกของกลุ่มผู้ใช้วิกิมีเดียแห่งประเทศญี่ปุ่น (Wikimedians of Japan User Group) ได้ขึ้นนำเสนอในหัวข้อ “ประวัติศาสตร์ของ Wikipedia Town: 2013–2025” กิจกรรม “Wikipedia Town” ครั้งแรกในญี่ปุ่นเกิดขึ้นในปี 2013 โดยเป็นโครงการริเริ่มที่มุ่งเน้นการเพิ่มข้อมูลเกี่ยวกับมรดกทางวัฒนธรรมและการท่องเที่ยวในท้องถิ่นลงในวิกิพีเดีย ตั้งแต่นั้นมา กิจกรรมลักษณะนี้ก็ถูกจัดขึ้นทั่วประเทศ แม้ว่าความถี่จะลดลงชั่วคราวในช่วงการระบาดของโควิด-19 แต่ความพยายามในการเพิ่มพูนเนื้อหาของวิกิพีเดียก็ยังคงดำเนินต่อไปจนถึงทุกวันนี้ด้วยความทุ่มเทของผู้มีส่วนร่วมมากมาย คุณ Miya.m ซึ่งเป็นวิทยากรผู้มากประสบการณ์และเคยนำกิจกรรม Wikipedia Town มาแล้วกว่า 100 ครั้ง ได้บอกเล่าถึงการเดินทางของโปรเจกต์นี้ตั้งแต่ปี 2013 พร้อมสอดแทรกอารมณ์ขันได้อย่างน่าสนใจ

ต่อมา คุณมิตสึรุ อิชิกุโระ (Mitsuru Ishiguro) ผู้นำกลุ่ม “Wikipedia Bungaku” (วิกิพีเดียวรรณกรรม) ได้นำเสนอในหัวข้อ “Wikipedia Bungaku ในฐานะ ‘การเดินเล่นทางวรรณกรรม’: อดีตและอนาคต” กิจกรรม Wikipedia Bungaku เปิดตัวในปี 2018 โดยจัดขึ้นเพื่อเพิ่มพูนเนื้อหาในวิกิพีเดียที่เกี่ยวกับบุคคลและผลงานทางวรรณกรรม ด้วยความร่วมมือจากพิพิธภัณฑ์วรรณกรรมสมัยใหม่คานางาวะ และ หอสมุดจังหวัดคานางาวะ กิจกรรมนี้จัดขึ้นมาแล้วถึง 15 ครั้ง โดยใช้นิทรรศการพิเศษของพิพิธภัณฑ์และคอลเล็กชันของหอสมุดเป็นแหล่งข้อมูลอ้างอิง การนำเสนอของเขาสื่อให้เห็นอย่างชัดเจนว่าความร่วมมือข้ามสถาบันนี้ก่อให้เกิดผลลัพธ์ที่งอกงามเพียงใด

หนึ่งวันก่อนงานประชุม เราได้ไปทัศนศึกษาที่พิพิธภัณฑ์ประวัติศาสตร์อิเสะ ดิฉันจึงลองค้นหาในวิกิพีเดียเพื่อดูว่าพิพิธภัณฑ์แห่งนี้เป็นอย่างไร แต่กลับไม่มีบทความเกี่ยวกับที่นี่เลย ดิฉันจึงค้นคว้าข้อมูลและเขียนบทความเกี่ยวกับ “พิพิธภัณฑ์ประวัติศาสตร์อิเสะ (伊勢市歴史博物館)” ขึ้นมา และได้นำเรื่องราวนี้ไปเล่าในช่วงปาฐกถาสั้น ๆ ซึ่งเปิดรับสมัครในวันงาน การได้ลงมือเขียนบทความนี้ทำให้ดิฉันรู้สึกคุ้นเคยกับเมืองอิเสะอย่างรวดเร็ว ทั้งที่ก่อนหน้านี้ไม่เคยรู้จักมาก่อน และยังสามารถแบ่งปันความรู้ที่ได้รับมาเผยแพร่ออกไปในวงกว้างได้อีกด้วย

ภาพรวมของการประชุมครั้งนี้ได้มอบมุมมองใหม่ ๆ ที่กระตุ้นความคิดได้ดีเยี่ยม เช่น การได้รู้จักกับ “Gijutsu-sho-ten” (技術書典–งานขายตรงหนังสือทางเทคนิค) ซึ่งเป็นแนวคิดที่แปลกใหม่สำหรับฉันมาก นอกจากนี้ยังมีการแลกเปลี่ยนที่น่าจดจำเมื่อนักศึกษาจากมหาวิทยาลัยโคงักกัง (สถานที่จัดงาน) ได้นำเสนอแนวคิดสร้างสรรค์เกี่ยวกับระบบ OPAC ซึ่งคุณริวจิ โยชิโมโตะ (Ryuji Yoshimoto) จากบริษัท Calil Inc. (カーリル) ก็ได้ให้ความสนใจและร่วมพูดคุยด้วยโดยตรง ทีมงานจัดการการประชุมและจัดเตรียมสถานที่ได้อย่างมีประสิทธิภาพมาก ที่น่าสังเกตคือผู้ร่วมงานหลายคนพาเด็ก ๆ มาร่วมงานด้วย และเด็ก ๆ ก็กลมกลืนไปกับบรรยากาศได้อย่างเป็นธรรมชาติ การดูแลเด็ก ๆ อาศัยการที่ผู้ใหญ่ผลัดเปลี่ยนหมุนเวียนกันดูแลเมื่อมีเวลาว่าง แทนที่จะปล่อยให้อยู่กับหน้าจอแท็บเล็ต สิ่งนี้สร้างความประทับใจให้เห็นถึงภาพของชุมชนที่สามารถก้าวข้ามความวิตกกังวลซึ่งมักเชื่อมโยงกับ “คนรุ่นที่เติบโตมากับความวิตกกังวล” ได้อย่างเป็นธรรมชาติ การได้เห็นการเติบโตอย่างมั่นคงของชุมชนนี้หลังจากผ่านไป 14 ปีนับตั้งแต่ก่อตั้ง เป็นประสบการณ์ที่น่าชื่นใจและทำให้อบอุ่นใจอย่างแท้จริงตลอดช่วงเวลาสองวันนี้