“WikiGameJam: การพัฒนาเกมวิกิจากฝั่งตะวันออกจรดตะวันตก”

ชุมชนวิกิมีเดียมีประวัติศาสตร์อันยาวนานเกี่ยวกับเกมที่สร้างโดยชุมชน ซึ่งขับเคลื่อนโดยวิกิพีเดียและโครงการอื่น ๆ ของวิกิมีเดีย เว็บไซต์ Wiki Arcade ได้รวบรวมและนำเสนอเกมเหล่านี้ไว้มากมาย ตั้งแต่ WikiAsteroids (เกมอาร์เคดยิงปืนในอวกาศที่ใช้ข้อมูลการแก้ไขล่าสุดของวิกิพีเดียเป็นลูกเล่น) ไปจนถึง Redactle (เกมทายบทความจากคำที่ถูกซ่อนไว้) และ Catfishing (เกมทายบทความวิกิพีเดียจากหมวดหมู่)

ยังมีพลังความคิดสร้างสรรค์อีกมากมายที่รอการปลดปล่อยในแวดวงเกมที่สร้างจากข้อมูลวิกิ ทั้งจากผู้คนที่สร้างการทดลองสนุก ๆ บนวิกิพีเดียอยู่แล้วในฐานะโปรเจกต์เพื่อการเรียนการสอน และจากชุมชนนักพัฒนาเกมในวงกว้าง เพื่อเป็นช่องทางในการดึงพลังเหล่านี้ออกมา เราจึงได้เปิดตัว WikiGameJam ซึ่งเป็นทั้งกิจกรรมและพื้นที่สำหรับให้ผู้คนได้เปลี่ยนจิตวิญญาณแห่งความสนุกสนานนี้ให้กลายเป็นเกมวิกิใหม่ ๆ ที่น่าตื่นเต้น เป้าหมายคือการต่อยอดจากวิธีที่ผู้คนมีปฏิสัมพันธ์กับวิกิพีเดียอยู่แล้ว ไม่ว่าจะเป็นขุมทรัพย์เกร็ดความรู้ โพรงกระต่ายแห่งความคิดสร้างสรรค์ (ยิ่งค้นยิ่งเจอเรื่องน่าสนใจ) หรือความท้าทายในการแข่งขันค้นหาข้อมูลจากบทความหนึ่งไปยังอีกบทความหนึ่ง

แนะนำให้รู้จักกับ WikiGameJam ในนครนิวยอร์ก

เราได้จัดงาน WikiGameJam ขึ้นเป็นครั้งแรกเมื่อวันที่ 3–5 ตุลาคม 2025 ที่ย่านบรูคลิน นครนิวยอร์ก งานแฮกกาธอน (Hackathon) ในช่วงสุดสัปดาห์นี้ได้รวบรวมทั้งนักพัฒนา นักออกแบบ และผู้ที่ชื่นชอบวิกิพีเดีย มาร่วมมือกันสร้างสรรค์เกมใหม่ ๆ ที่ขับเคลื่อนโดยวิกิพีเดีย, วิกิสนเทศ และโครงการอื่น ๆ ของวิกิมีเดีย

งานนี้จัดขึ้นโดย WikiHaus กลุ่มชาววิกิมีเดียที่สร้างพื้นที่ใหม่ ๆ สำหรับความรู้เสรีและความคิดสร้างสรรค์ กลุ่มนี้เริ่มต้นขึ้นที่งาน SXSW 2025 โดยได้จัดพื้นที่บ้านที่รวบรวมทั้งงานเสวนา การอภิปรายเกี่ยวกับวิกิพีเดีย และสตูดิโอ WikiPortraits งาน WikiGameJam ครั้งนี้จัดขึ้นที่ Hex House ซึ่งเป็นสตูดิโอที่บริหารงานโดยศิลปินในย่าน East Williamsburg ของบรูคลิน โดยได้รับการสนับสนุนจากมูลนิธิวิกิมีเดียและ Jam City พร้อมด้วยการสนับสนุนเพิ่มเติมจากวิกิมีเดียนครนิวยอร์ก (Wikimedia NYC) และ AfroCROWD

ช่วงสุดสัปดาห์เริ่มต้นด้วยการพูดคุยจากวิทยากรที่สร้างแรงบันดาลใจหลายท่าน รวมถึง Josh Yguado จาก Jam City, Elliott Etzkorn จากมูลนิธิวิกิมีเดีย ตลอดจนกลุ่มนักพัฒนาเกมและศิลปินในท้องถิ่น พวกเขาได้ร่วมแบ่งปันว่าข้อมูลเปิด (Open data) และความร่วมมือเชิงสร้างสรรค์จะสามารถขับเคลื่อนรูปแบบใหม่ ๆ ของการเล่าเรื่อง การสร้างภาพนิทัศน์ (Visualization) และรูปแบบการเล่นได้อย่างไร

เมื่อถึงวันอาทิตย์ มีบุคคลและทีมรวม 27 ทีม นำเสนอผลงานที่พวกเขาสร้างสรรค์ขึ้น ซึ่งแต่ละผลงานก็ได้รับรางวัลสุดแหวกแนวในแบบของตัวเอง นี่คือส่วนหนึ่งของผลงานที่โดดเด่น:

• ผู้ชนะรางวัลใหญ่ (Grand Prize Winner): Daydream—เดินท่องไปในเขาวงกตของบทความวิกิพีเดีย ซึ่งเปรียบเสมือนความฝันที่ร้อยเรียงกัน คุณเดาได้ไหมว่าตัวเองเคยไปที่ไหนมาบ้าง?
• เกมที่ตลกที่สุด (Funniest Game): Horses & Divorces—เกมที่ขับเคลื่อนด้วยข้อมูล “ชีวิตส่วนตัว” (Personal life) เพื่อทดสอบความรู้ของคุณเกี่ยวกับประวัติชีวิตคู่ของบุคคลที่มีชื่อเสียง
• เกมที่หลอกหลอนฉัน (ในทางที่ดี) (The One That Haunts Me (In a Good Way))—WikiMystery—เกมสืบสวนบนวิกิพีเดียที่คุณต้องค้นหาสาเหตุการเสียชีวิตของเหยื่อ

เกมแบบจับต้องได้ในซานฟรานซิสโก

งาน WikiGameJam ครั้งแรกมุ่งเน้นไปที่เกมออนไลน์ดิจิทัล แต่จะเกิดอะไรขึ้นเมื่อคุณนำแนวคิดเดียวกันนี้ออกจากหน้าจอและนำมาสู่โลกแห่งความเป็นจริง? เกมแบบจับต้องได้ที่ขับเคลื่อนด้วยวิกิพีเดียจะมีหน้าตาเป็นอย่างไร?

ในเดือนพฤศจิกายน 2025 กลุ่มผู้ใช้ชาววิกิพีเดียในเบย์แอเรีย (Bay Area Wikipedians User Group) และ Double Union ได้ร่วมกันจัดงาน WikiGameJam เล็ก ๆ ซึ่งมุ่งเน้นไปที่การสร้างเกมแบบจับต้องได้ (Physical games) ผู้เข้าร่วมได้ทดลองสร้างเกมกระดานและเกมไพ่หลายเกม และได้ผลลัพธ์ออกมาเป็นตัวต้นแบบที่สามารถนำมาเล่นได้จริง

มีสามทีมที่ได้สำรวจความเป็นไปได้ของเกมแบบผู้เล่นหลายคน (Multi-player games) โดยนำกระบวนการแก้ไขบทความและการโต้ตอบที่ซับซ้อนระหว่างผู้แก้ไขมาทำให้กลายเป็นสิ่งที่จับต้องได้ ทีมหนึ่งได้ทดลองสร้างเกมแนวสืบหาผู้แฝงตัวในธีมวิกิ ที่ซึ่งผู้แก้ไขและผู้ดูแลระบบต้องช่วยกันเปิดโปงผู้ก่อกวน ส่วนอีกทีมมุ่งหวังที่จะแสดงให้เห็นว่าผู้แก้ไขสามารถบรรลุฉันทามติและจัดการกับข้อกล่าวอ้างต่าง ๆ ได้อย่างไร โดยต่อยอดจากเกมที่มีอยู่แล้วอย่าง Wikeys

เวิร์กชอปครั้งนี้แสดงให้เห็นถึงศักยภาพของการสร้างเกม ที่สามารถใช้เป็นตัวอธิบายว่าโครงการของวิกิทำงานอย่างไร และยังแสดงให้เห็นว่าเกมแบบจับต้องได้มีศักยภาพในการดึงเอาพลวัตแบบผู้เล่นหลายคนมาเป็นจุดศูนย์กลาง ซึ่งเป็นสิ่งที่มักจะขาดหายไปในเกมดิจิทัล (จนถึงตอนนี้!)

WikiGameJam 2026 ในซานฟรานซิสโก

ต่อยอดจากประสบการณ์เหล่านี้ WikiHaus ได้กลับมาที่ซานฟรานซิสโกอีกครั้งสำหรับงาน GDC – Festival of Gaming ซึ่งเป็นงานประชุมวิดีโอเกมที่ใหญ่ที่สุดในโลก ด้วยความร่วมมือกับ Gray Area และชาววิกิพีเดียในเบย์แอเรีย (พร้อมการสนับสนุนจาก JamCity และมูลนิธิวิกิมีเดีย) เราได้จัดงาน WikiGameJam ระยะเวลาสามวันขึ้นเมื่อวันที่ 13-15 มีนาคม 2026 กิจกรรมในช่วงค่ำประกอบด้วยการสาธิตเกม การสร้างเครือข่าย (Networking) และการพูดคุยจากนักพัฒนาทั้งในพื้นที่และผู้มาเยือน ชาววิกิพีเดีย และ Azmath ผู้สร้างเกม ตามด้วยกิจกรรมแฮกกาธอนอีกสองวันเต็มที่มาพร้อมกับอาหารอร่อย ๆ

เมื่อถึงวันอาทิตย์ ผู้เข้าร่วมได้สร้างสรรค์เกมออกมาถึง 18 เกม ซึ่งเป็นการต่อยอดการสำรวจจุดเน้นและกลไกของเกมวิกิให้ลึกซึ้งยิ่งขึ้น ผลงานที่โดดเด่นบางส่วน ได้แก่:

• ผู้ชนะรางวัลใหญ่: Fathom โดย Anirudh Rao สำรวจจักรวาลผ่านวิกิดาต้า (Wikidata) เริ่มต้นที่ Q1 (จักรวาล) แล้วคลิกผ่านลูกบอลที่เด้งไปมาเพื่อค้นพบว่าทุกสิ่งประกอบขึ้นจากอะไร
• WikiSim โดย Christian Brickhouse เกมแนวคลิกเกอร์แบบสะสม (Incremental clicker game) ที่คุณจะได้บริหารจัดการชุมชนวิกิ เริ่มตั้งแต่ยอดการแก้ไขเป็นศูนย์ไปจนถึงหนึ่งพันล้านครั้ง 
• WikiRace เป็นการนำแนวคิดของเกม WikiRacing มาสร้างสรรค์อย่างสวยงามโดย Paige Bailey ซึ่งมาพร้อมกับความท้าทายประจำวัน ตารางคะแนนผู้นำ (Leaderboard) และระบบที่คุณสามารถสร้างการแข่งขันของคุณเองได้
• WikiFortune โดย Aurora Hone คุณเคยพบว่าตัวเองกำลังเลื่อนอ่านบทความเพื่อพยายามเรียนรู้สิ่งใหม่ ๆ บนวิกิพีเดีย แต่ก็หยุดความคิดไม่ให้ล่องลอยไปกับปัญหาชีวิตทั้งหมดไม่ได้หรือเปล่า? ไม่ว่าจะเป็นเรื่องความรัก หน้าที่การงาน หรือเรื่องจิตวิญญาณ ปัญหาเหล่านี้ล้วนเป็นอุปสรรคต่อการเรียนรู้ WikiFortune ช่วยคุณได้! หมอดูแบบอินเทอร์แอกทิฟนี้จะช่วยแก้ปัญหาที่ใหญ่ที่สุดในชีวิตของคุณด้วยบทความวิกิพีเดียและเวทมนตร์อีกนิดหน่อย

ในช่วงสุดสัปดาห์เดียวกันนั้น เกม WikiGacha ก็ได้กลายเป็นไวรัล ซึ่งแสดงให้เห็นอีกครั้งถึงศักยภาพของเกมวิกิในการหล่อเลี้ยงความรักที่มีต่อวิกิพีเดีย มาสร้างและเล่นเกมกันเถอะ!

เชื่อมต่อกับ WikiGameJam!

• คุณสามารถสำรวจโปรเจกต์ทั้งหมดและรายละเอียดกิจกรรมได้ที่ wikigamejam.org
• เรากำลังพัฒนาชุดเครื่องมือและรวบรวมทรัพยากรเพื่อให้ทุกคนสามารถจัดงาน WikiGameJams ของตัวเองได้ โดยเราได้นำเสนอเวอร์ชันแรกไปแล้วในงานวิกิเมเนีย 2026 รับชมการเสวนาของเราได้ที่นี่!
• และหากต้องการเปิดมุมมองในโลกของเกมที่ขับเคลื่อนด้วยวิกิให้กว้างขึ้น สามารถเข้าไปดู Wiki Arcade ได้ที่ playwiki.games