Büyük değişimlerle geçen bir yılı geride bırakırken Wikimedia’nın tasarım sistemi Codex’in kaydettiği ilerlemeyi birlikte değerlendirelim. Bu yıl, kullanıcı odaklı tasarım iyileştirmelerinden küresel ölçekte daha fazla insana ulaşmamız için ekiplerin ve gönüllülerin elini güçlendiren köklü altyapı güncellemelerine kadar pek çok yeniliğe sahne oldu.

Yılımıza Damga Vuran Değişimler ve Gelişmeler
Bu yıl Wikimedia Vakfı Tasarım Sistemi Ekibi olarak hem Vakıf içindeki farklı ekiplerden hem de dünyanın dört bir yanından pek çok yeni gönüllüyü aramızda görmekten büyük mutluluk duyduk.
Hem tasarımcılardan hem de geliştiricilerden Codex’in kapasitesini ileriye taşıyan çok değerli katkılar aldık. Uluslararasılaştırma sistemi, Codex PHP, tarayıcı tabanlı yerleşik doğrulama, genişletilmiş renk paleti ve koyu mod için eklenen tasarım belirteçleri, Table gibi yeni bileşenler ve yeni simgeler bu katkıların başında geliyor.
Codex İş Başında: 2024’ün Kullanıcıya Yönelik Başlıca Projeleri

Codex bu yıl farklı ekiplerin yürüttüğü kritik projelerin mutfağında yer alarak ne kadar esnek ve işlevsel olduğunu kanıtladı:
Vector ve MinervaNeue’de Karanlık Mod
Web Ekibi, Codex’in gelişmiş tasarım belirteçlerini ve CSS değişkeni altyapısını kullanarak İngilizce Vikipedi başta olmak üzere pek çok viki projesinin varsayılan masaüstü ve mobil görünümleri (Vector 2022 ve MinervaNeue) için sorunsuz bir koyu mod deneyimi sundu. Böylece açık ve koyu temalar arasında hem görsel hem de işlevsel bütünlük yakalandı.
Topluluk Yapılandırması 2.0
Büyüme Ekibi, Topluluk Yapılandırması 2.0’daki iş akışlarını iyileştirmek için Codex bileşenlerinden yararlandı. Toplulukların viki özelliklerini kendi ihtiyaçlarına göre özelleştirmesini sağlayan çok daha anlaşılır ve göze hitap eden bir arayüz ortaya çıktı.
İşbirliği Listesi
Codex’in esnek yapısı, Kampanyalar Ekibi’nin yeni İşbirliği Listesi özelliği için erişilebilir ve tutarlı bir arayüz çıkarmasını sağladı. Kullanıcılar artık ortak kampanyaları zahmetsizce takip edebiliyor, filtreleyebiliyor ve yönetebiliyor.
Çoklu Engellemeler
Topluluk Teknolojileri Ekibi’nin üzerinde çalışmaya devam ettiği Çoklu Engellemeler projesi, hizmetlilerin tek bir kullanıcıya aynı anda birden fazla, birbiriyle kesişen engellemeler verebilmesine imkân tanıyacak. Bu aracın sade ve kullanıcı dostu tasarımının merkezinde Codex’in temel bileşenleri ve duyarlı biçimleri yer alıyor.
Mismatch Finder ve Special:NewLexeme’in WiKit’ten Codex’e Taşınması
Tasarım sistemlerini tek çatı altında toplama hedefi doğrultusunda, Wikimedia Deutschland’ın taşıma ekibi WiKit tabanlı araçları başarıyla Codex’e geçirdi. Böylece bu araçların bakımı kolaylaştı ve en güncel tasarım standartlarıyla uyumlu hale gelmeleri sağlandı.
Erişilebilirlik, Kapsayıcılık ve Kullanılabilirlik Özellikleri

Tasarım Sistemi Ekibi, Codex’i tasarlarken ve geliştirirken her zaman olduğu gibi erişilebilirlik, kapsayıcılık ve kullanım kolaylığını ilk sıraya koyuyor:
- Bileşen Erişilebilirliği: Paydaşımız Amerikan Görme Engelliler Vakfının yaptığı değerlendirmeler doğrultusunda kütüphanedeki tüm bileşenlerde detaylı iyileştirmeler yapıldı.
- Uluslararasılaştırma (i18n): Codex’in MediaWiki içi kullanımında tam dil desteği sunmak üzere temel uluslararasılaştırma altyapısı kuruldu.
- Vue uygulamaları için çift yönlülük: Çift yönlü Codex biçim sayfaları sayesinde bağımsız Vue uygulamalarında sağdan sola yazılan diller için tam destek sağlandı.
- Yerleşik Doğrulama Desteği: Tarayıcının kendi Kısıtlama Doğrulama API’si kullanılarak
TextInput(Metin Girişi) veTextArea(Metin Alanı) bileşenlerindeki form doğrulama süreçleri basitleştirildi. - Daha Anlaşılır Alan Durumları:
Field(Alan) bileşenlerine eklenen özel yuvalar sayesinde durum iletileri daha esnek hâle getirildi ve farklı kullanım senaryolarında çok daha net anlaşılması sağlandı. - JavaScript olmayan ortamlara destek: Codex, bileşenlerinin çoğunun yalnızca CSS ile çalışan sürümlerini barındırıyor. Yeni Codex PHP kütüphanesi de tarayıcıda JavaScript gerektirmeyen, yüksek kaliteli arayüzlerin geliştirilmesini çok daha kolay hâle getirmeyi vaat ediyor.
Belirteçler ve Biçimlendirme ile Tasarım Tutarlılığı Oluşturma

Codex, tasarım belirteçlerine gömülü CSS değişkenleri sayesinde açık temayla birebir uyumlu, eksiksiz bir koyu mod desteğine kavuştu. Bu altyapı, ekiplerin bu yılki en büyük kullanıcı deneyimi yeniliklerinden birini hayata geçirmesinin önünü açtı ve Vector 2022 görünümünü kullanan Vikipedi ile kardeş projelere koyu modun gelmesini sağladı.
Koyu modun devreye alınmasının ardından renk paleti de kapsamlı bir şekilde elden geçirildi ve genişletildi. Amaca daha uygun renk tonlarının eklenmesi tasarımcıların elini rahatlatırken yıllardır biriken erişilebilirlik sorunlarının ve tasarım kusurlarının temizlenmesine de yardımcı oldu.
Neredeyse tüm Codex bileşenlerine ilk bakışta göze çarpmayan ama kullanımı doğrudan iyileştiren görsel dokunuşlar yapıldı.
Yeni Bileşenler

- Table, son derece karmaşık bir bileşenken olağanüstü bir geliştirici deneyimine dönüştü
- MenuButton, özel menü ögeleri ve gruplar barındırıyor
- MultiselectLookup
- Tooltip
- Accordion, anlamsal HTML ögesi kullanıyor
- Image (geliştirme aşamasında)
- Breadcrumb (geliştirme aşamasında)
- Toast (geliştirme aşamasında)
- ProgressIndicator (geliştirme aşamasında)
Yeni Kütüphane Yetenekleri: Codex PHP
Gönüllü geliştirici Doğu Abaris’in öncülüğünde, Tasarım Sistemi’nin bir diğer parçası olarak Codex HTML işaretlemesi üreten bağımsız bir PHP kütüphanesi geliştirdik: Codex PHP. Bu kütüphane, JavaScript gerektirmeyen karmaşık Codex arayüzleri oluşturma sürecini büyük ölçüde kolaylaştırıyor.
Geliştirme Verimliliği: Daha Akıllı Kod, Daha Hızlı Derlemeler
Codex’in kod tabanı şu yeniliklerle bakımı daha kolay ve geleceğe hazır bir yapıya kavuştu:
- Gelişmiş modülerleştirme: Belirteçler ve simgeler dâhil olmak üzere temel paketlerde, JavaScript dünyasının güncel standartlarıyla uyumlu olarak ESM yapısına geçildi.
- Tasarım belirteçleri: ES6 değişkenleri olarak kullanıma sunuldu.
- Tablo iyileştirmeleri:
getRowHeaderScopeiçindeki kod mantığının yeniden yazılması yapıyı sadeleştirirken işlevselliği artırdı. - Gelişmiş tablolar: Sunucu taraflı sayfalama ve yalnızca CSS tabanlı sayfalama özellikleri iş akışlarını hızlandırırken boş durum görselleri ve sıralama simgeleri veri sunumunu daha dinamik hâle getirdi.
- Geliştiricilerin işini kolaylaştırmak adına bazı bileşenlere tarayıcının yerleşik doğrulama API’leri entegre edildi.
Belgeleme: Netlik ve Doğruluk Bir Arada

Belgeleme tarafı, şeffaflığı artırmak ve projeye yeni katılanların alışma sürecini hızlandırmak amacıyla baştan aşağı yenilendi:
- Sadeleştirilmiş renk rehberi: Üst grafikler birleştirilmiş yeni renk paletini yansıtacak şekilde güncellendi.
- Etkileşimli belirteç tabloları: Özellikle koyu mod belirteçleri için eklenen canlı önizlemeler sayesinde belirteçlerin nasıl kullanılacağı çok daha net hâle getirildi.
- Bileşenlerin demo sayfaları ve yönergeleri sadeleştirilip iyileştirildi.
- Arama özelliği eklendi
- Codex Biçim Rehberi’ne bağlantı ve düğme kullanımı, form oluşturma ve içerik taşması gibi konularda yeni yönergeler eklendi.
Simgeler: Sadelik ve Kullanışlılık

Çok sayıda yeni simgenin eklenmesi Codex’in evrensellik ve kullanım kolaylığı konusundaki yaklaşımını pekiştirdi. Bu hafif ve çok yönlü simgeler erişilebilirlik ve görsel tutarlılık alanındaki iyileştirmeleri tamamladı.
2025’te Bizi Neler Bekliyor?
Bu yıl atılan sağlam temeller, ufukta görünen 2.0 sürümüyle birlikte Codex’i heyecan verici bir yeni yıla hazırlıyor:
- Üst düzey erişilebilirlik, çoklu dil desteği ve tutarlı bir kullanıcı deneyimi sunarak Codex’in daha geniş çapta benimsenmesini sağlamak ve kullanıcı memnuniyetini artırmak.
- Duyarlı yerleşimleri ve bileşen davranışlarını daha da geliştirmek.
- Daha fazla bileşene yerleşik tarayıcı API’lerini entegre etmek.
- Bileşen kütüphanesini kapsamlı veri görselleştirme kılavuzları ve araçlarıyla genişletmek.
- MediaWiki dışındaki platformlarda da çoklu dil desteğini iyileştirmenin yollarını aramak.
Yenilik, işbirliği ve kaliteye olan aralıksız katkıları için dünyanın dört bir yanındaki gönüllülerimize ve çalışma arkadaşlarımıza bir kez daha teşekkür ediyoruz. Yalnızca bugünün ihtiyaçlarını karşılamakla kalmayan, yarının ihtiyaçlarına da yanıt verebilen bir tasarım altyapısını birlikte inşa ediyoruz.
2025’e girerken Codex 2.0; Wikimedia projelerine tutarlı ve kullanıcı odaklı tasarımlarla güç katmak için daha sıkı bir entegrasyon, daha zengin bileşenler ve yeni araçlar vadediyor.
Can you help us translate this article?
In order for this article to reach as many people as possible we would like your help. Can you translate this article to get the message out?
Start translation