Vikipedi Ruhu Doğu Afrika’da: Wikimania 2025’ten Notlar

Artık 5. yılıma girdiğim Vikipedi serüvenimde unutamadığım, hoşuma giden birçok an yaşadım ve bu süreçte bir düzine etkinliğe katılma fırsatı buldum. Fakat bu yıl 20’ncisi Nairobi’de düzenlenen Wikimania 2025 benim için bunların hepsinin ötesinde bir serüvendi.

İstanbul’dan tam altı saat süren uçak yolculuğumuzun ardından kendimizi adeta bambaşka bir dünyada bulduk. Sokaklar, insanlar, atmosfer ve hatta mevsim bile ülkemize kıyasla tamamen farklıydı. Katıldığım ilk Wikimania’nın Doğu Afrika’da düzenlenmiş olması da bu farklılıklar ışığında, Wikimedia Hareketi’nin ne kadar geniş çaplı bir hareket olduğunu bana bir kez daha gösterdi. Burada bambaşka hayatlar yaşayan, kimi zaman imkânsızlıklarla mücadele eden insanlar da dünyanın en büyük internet ansiklopedisine katkı veriyor, duvarlarındaki sıvalar dökülen köy okullarında Vikimaratonlar düzenleyerek aynen bizim gibi bu gönüllülük projesini yeni insanlarla tanıştırmaya çalışıyorlardı.

Wikimania, komüniteyi tanıma ve bağlantı kurma etkinliği olmasının yanı sıra, bir öğrenme etkinliği. Vikipedi’deki katkı örüntüm gereği kültürel konuların ve uzantısı olacak şekilde GLAM projesi oturumlarına katıldım. Ekstra olarak yapay zekâ oturumlarına da yazım yöntemlerinde (ve sitenin her alanında) yepyeni bir dönemi başlatması ve global Vikipedi komünitelerinde mevcudiyette en yoğun tartışılan konu olması sebebiyle ayrıca katıldım. Bunların üçünden özellikle bahsetmek istiyorum:

Defending our wikis against weaponized generative AI:

CEE 2024’te de aynı sunumu yapay zeka tarafından uydurulmuş bir Osmanlı Paşası üzerinden (CEE’nin İstanbul’da olması sebebiyle bize özel olacak şekilde) yapmış olan Asaf Bartov bu sefer, Nairobi’ye özel olacak şekilde, aynı sunumu ’’yerel halk kahramanı (!)’’ Samuel Njoroe Githae isimli yapay zeka tarafından yaratılan hayali kahraman üzerinden yaptı. Yapay zekanın bazen de uydurduğu bilgileri bize nasıl gerçek olarak lanse edebileceği dolayısıyla neden artık doğruladığımız her bilgide daha da dikkatli olmamız gerektiğini bize aktarmak için bu eğlenceli yolda başlayan bu sunum ilerleyen dakikalarda daha da ciddileşti ve çözüm önerilerini sınırladı. İngilizce Vikipedi’de halihazırda bulunmuş politika çözümlerinden birini sunumun ufuk açıcılığından dolayı Türkiye’ye iner inmez çevirdim ve kullanıcıların takdirine köy çeşmesinde sundum.

Wikimedia Foundation 2025 Board of Trustees Candidates’ Recorded Lightning Talks:

Türkiye’den özlediğimiz seçim havasını bulmamız açısından Board seçimlerindeki adayların konuşmalarını dinlemek iç açıcı oldu. Bu oturumdan özellikle bahsetmemin sebebi ise adaylardan birinin seçim tanıtımı sırasında sarf ettiği, Vikipedi’nin ruhunu çok güzel yansıtan şu sözleri

Vikipedi büyük platformlar arasında kullanıcıları tarafından yönetilen bir vakfa sahip tek platform. YouTube, Tiktok ve Instagram’ın kullanıcıları tarafından yönetildiğini düşünün, bu platformların kullanıcılarının; etik dahilinde kendi kurallarını oluşturup site devamlılığını sağlama şansları var mıydı?

Photo permissions for Muggles: creating efficient processes with VRT:

Vikipedi’de bazen ihtiyaca hitap eden güzel fotoğraflar bulmak zor olabiliyor, özellikle de konu yaşayan ünlüler olunca. Normal VRT prosedüründe fotoğrafların yaratıcıları bulunup onlarla iletişime geçilirken Nataliia Tymkiv kendi sunduğu ’’kind way’’ yönteminde internetteki fotoğrafların sahipleriyle iletişime geçmek yerine Vikipedi’nin belli olduğu bir iletişim kanalıyla doğrudan maddeye konu olan kişiyle iletişime geçilerek fotoğraf isteme yolunun süreçteki verimliliği çok arttırdığından bahsetti. VRT sistemine ilgimi arttırması ve kendinin yeni bir metodoloji koyması yönünden sunum ilgimi çekti.

Sonuç

Bütün bunlarla birlikte Nairobi’de bulunduğum süreç içerisinde gezdiğim yerleri fotoğraflayıp Wikicommons’a ve şehrin Türkçe Vikipedi’mizde eksik olan birden çok önemli noktasının maddesini yazmaya gayret ettim. Nairobi Ulusal Müzesi’ne gitmeyi ve Safari yapmayı kesinlikle unutmayın. Wikimania’da yer alan WMTR ekibi ve beraber birkaç lokasyon gezdiğimiz Gürcü Vikipedistlere ekstra teşekkürlerimi sunarım.