Wikimedia Hareketi, daha iyi bir internet için her gün katkıda bulunmakta. Bu internet, herkese ait ve herkesin yararına olan güvenilir bilgilerle dolu, özgür bir internettir.
Bu, birçok Wikimedia projesinin temsil ettiği idealdir. Bu yılın başlarında, Şubat ayında Vikipedi dijital kamu malı (DPG) olarak tanındı. Şimdi Vikiveri, şeffaflık, güven ve dijital eşitliği oluşturmak için küresel çapta kullanılan dünyanın en büyük açık bilgi grafiği olarak onun izinden gidiyor.
Bu büyük bir haber ve dünya çapındaki Vikiveri topluluğu ve tüm Hareket tarafından kutlanmayı hak ediyor! Sizin katkılarınız ve özgür bilgiye olan tutkunuz olmadan bunların hiçbiri mümkün olamazdı!
İşte bu adımın önemi ve Vikiveri’nin bilgiye daha eşit erişim ve sürdürülebilir kalkınmaya nasıl katkıda bulunmaya devam ettiği.
İnsanlığın Hizmetindeki Bilgi
Herkesin bilgiye özgür erişimi hala bir gerçeklik değildir. Bilgi ya paraya mal olur ya da birkaç aktörün çıkarları doğrultusunda kontrol edilir. Vikipedi ve Vikiveri gibi projeler farklı bir dijital dünya yaratıyor: Bu dünyada bilgi, küresel bir gönüllü topluluğu tarafından herkes için toplanıyor, korunuyor ve saklanıyor.
Vikipedi’nin Şubat 2025’te dijital kamu malı (DPG) olarak tanınmasının ardından, Vikiveri da bu unvanı almaya hak kazandı. Ve Vikiveri’nin verileri üzerine inşa edilen bir proje, Eylül 2022’de daha da erken bir tarihte tanındı: GovDirectory – dünya çapında resmi hükûmet çevrimiçi hesapları ve hizmetlerinin kitle kaynaklı ve doğruluğu kontrol edilmiş bir dizinidir. Şimdi, Ekim 2025’ten itibaren Vikiveri, Dijital Kamu Malları Birliği (DPGA) Sekreterliği tarafından yönetilen DPG Kayıt Defteri’nin resmî bir parçası. Bu, açık kaynak çözümlerinin önemini vurgulayan bir tanıma niteliğindedir.
Özgür İnternet için Vikiveri’nin Önemi
Hareketin muhtemelen herkesin bildiği gibi, Vikiveri sadece geleneksel bir veritabanı değil, bir bilgi grafiğidir. Harita üzerindeki noktalar gibi bilgileri birbirine bağlayarak ilişkiler ve anlamlar oluşturur: Berlin – başkent – Almanya. Bu sayede bilgi yalnızca erişilebilir olmakla kalmaz, bağlam içinde de anlaşılır hale gelir.
Vikiveri’nin verileri açık, serbestçe erişilebilir, yeniden kullanılabilir ve makine tarafından okunabilir niteliktedir; yani hem insanlar tarafından anlaşılabilir hem de bilgisayarlar tarafından işlenebilir. Bilgi grafiği şu anda 119 milyondan fazla girdiden oluşmaktadır ve bu girdiler dünya çapında yaklaşık 24.000 gönüllü tarafından korunmakta ve genişletilmektedir. Önemli hedeflerden biri, yeterince temsil edilmeyen toplulukların bilgisini, kendi dillerinde ve kendi bakış açılarından görünür kılmaktır.
MediaWiki üzerine inşa edilen ve Wikibase aracılığıyla genişletilen Vikiveri, projeler arasında yapılandırılmış, bağlantılı verilere olanak tanıyarak Vikipedi, Vikigezgin, Vikikaynak ve ötesindeki bilgileri birbirine bağlar.
Açık İnternet için Veri Omurgası
Vikiveri’deki tüm içerik CC0 altında yayınlanmaktadır ve telif hakkı kısıtlamalarına tabi değildir. Herkes bu içeriği kullanabilir, paylaşabilir ve üzerine eklemeler yapabilir. Bilimsel literatür, resmî veriler veya güvenilir medya gibi her girdi, güvenilir kaynaklarla desteklenebilir.
Bugün Vikiveri, KDE Itinerary gibi seyahat uygulamalarından Wikiflix gibi film izleme hizmetlerine, dil klavyesi uygulaması Scribe gibi öğrenme araçlarından Govdirectory gibi siyasi bilgi platformlarına ve hatta Flashbackfiesta gibi oyunlara kadar çok çeşitli uygulamaları desteklemektedir.
“Vikiveri, teknolojinin insanlara hizmet edebileceğini, bunun tam tersinin mümkün olmadığını gösteriyor. Veri tekellerine ve kapalı sistemlere alternatif olan bu platform, küresel bir topluluğun bilgiyi açık, özgür ve güvenilir bir şekilde erişilebilir hale getirmek için birlikte çalıştığı bir yerdir. Bunun dijital bir kamu malı olarak tanınmasını, Vikiveri’yi bugünkü haline getiren birçok gönüllünün çalışmaları için özel bir onur olarak görüyoruz. Birlikte, daha adil, şeffaf ve insani bir internet yaratıyoruz.”
– Lydia Pintscher, Vikiveri Portföy Sorumlusu,Wikimedia Almanya
Dijital Kamu Mallarının Arkasındaki Fikir
DPGA, açık kaynak teknolojilerinin keşfedilmesini ve kullanılmasını kolaylaştıran, ülkeleri ve kuruluşları bir araya getirerek DPG’ler için gelişen bir küresel ekosistem oluşturmayı ve 2015 yılında tüm Birleşmiş Milletler üye devletleri tarafından kabul edilen 2030 Sürdürülebilir Kalkınma Gündemi’nin bir parçası olan Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları‘nın (SDG’ler) gerçekleştirilmesine yardımcı olan, BM tarafından desteklenen çok paydaşlı bir girişimdir.
Şeffaflık, veri koruma, açıklık ve toplumsal fayda gibi belirli kriterleri karşılayan projeler DPG Kayıt Defterine dahil edilmektedir. Bu girişim, açık kaynak teknolojilerinin potansiyelini daha adil ve sürdürülebilir bir dijital dünya yaratmak ve SDG’leri desteklemek için kullanmayı amaçlamaktadır.
“Vikiveri’nin dijital kamu malı olarak tanınması, bu çabayı destekleyen modelin geçerliliğini teyit etmekte ve paylaşılan dijital altyapının geleceği için önemli bir dönüm noktası oluşturmaktadır. Bu yalnızca bir veritabanı değil; açık internet için kritik bir katman görevi gören, doğrulanabilir, makine tarafından okunabilir bir bilgi grafiğidir. Vikiveri’nin en yüksek düzeyde açıklık, şeffaflık ve zarar vermeme ilkelerine bağlılığı, topluluk tarafından topluluk için inşa edilen daha adil bir dijital geleceğin temelini oluşturmaktadır.”
– Ricardo Miron, CTO, DPGA Sekreterliği
Vikiveri, Birleşmiş Milletler’in 17 Sürdürülebilir Kalkınma Amacı‘ndan altısına katkıda bulunmaktadır. Nitelikli eğitim (SDG 4) için Vikiveri, bilgiye özgür ve açık erişim sağlayarak engelsiz öğrenmeyi desteklemektedir. Toplumsal Cinsiyet eşitliği (SDG 5), siyaset, bilim ve diğer birçok alanda kadınların görünürlüğünü artıran, serbestçe erişilebilir verilerle desteklenmektedir. İnsana yakışır iş ve ekonomik büyüme hedefi (SDG 8), inovasyon, araştırma ve dijital becerileri destekleyen açık verilerden yararlanmaktadır. Sanayi, yenilikçilik ve altyapı (SDG 9) için Vikiveri, teknoloji, eğitim ve araştırmayı ilerleten açık veri altyapısı sağlar. SDG 10 – Eşitsizliklerin Azaltılması da teşvik edilmektedir, çünkü dünya çapında insanlar – dil, köken veya sosyal geçmişlerinden bağımsız olarak – bilgiye katkıda bulunabilir ve bilgiyi kullanabilirler. Son olarak, Vikiveri şeffaf, doğrulanabilir bilgileri ve kanıta dayalı kararları güçlendirerek SDG 16 – Barış, Adalet ve Güçlü Kurumlar hedefine katkıda bulunmaktadır.
Tanınmanın Vikiveri için Anlamı
DPG Kayıt Defteri’nde yer almak sembolik bir anlamdan çok daha fazlasını ifade etmektedir. Bu kayıt:
- Takdir ve uluslararası tanınma
Vikiveri, özgür ve adil bir internetin temel unsuru olarak algılanıyor; tescilli veri platformlarına açık ve şeffaf bir alternatif. - Yeni işbirlikleri ve ortaklıklar
Bu tanıma, bilginin küresel olarak erişilebilir ve birlikte çalışabilir hale getirilmesi için hükûmetler, araştırma kurumları ve sivil toplum kuruluşlarıyla işbirliği yapma konusunda yeni fırsatlar sunmaktadır. Ayrıca, diğer dijital projeler de Vikiveri aracılığıyla kullanıma sunulan açık verilerden faydalanabilir; örneğin, DPG tanınması için uygunluklarını güçlendirmeyi amaçlayan açık yapay zeka sistemleri. - Güven ve uzun vadeli sürdürülebilirlik
DPG doğrulaması, Vikiveri’nin açıklık, güvenlik ve etik kullanım açısından en yüksek standartları karşıladığını göstermekte ve projeye ve dünya çapındaki açık bilgi projelerine olan güveni güçlendirmektedir.
Vikiveri, teknolojinin ortak faydaya nasıl katkıda bulunabileceğini açık, işbirliğine dayalı ve sürdürülebilir bir şekilde göstermektedir. DPG olarak tanınması, Vikiveri’nin açık bilgi projesinden çok daha fazlası olduğunu açıkça ortaya koymaktadır. Dijital özgürlüğün, şeffaf bilginin ve insanlara gerçekten hizmet eden bir internetin temelidir.
💚 Bu tanınma, Vikiveri’ye katkıda bulunan herkese ve her gün açık bilgiyi gerçeğe dönüştüren Wikimedia projelerinde çalışan tüm gönüllülere aittir.
Birlikte yalnızca daha özgür ve daha adil bir interneti değil, aynı zamanda tüm insanlar için daha iyi bir dijital geleceği şekillendiriyorsunuz! 💚
Can you help us translate this article?
In order for this article to reach as many people as possible we would like your help. Can you translate this article to get the message out?
Start translation