Wikimedia Vakfı’nın 2026-2027 mali yılı yıllık plan taslağının tanıtımı

Wikimedia Vakfı’nın 2026-2027 mali yılı için taslak Yıllık Planı yayınlandı. Bu yazıda, özet bölümü ele alınmaktadır. Taslağın tamamını Meta-Wiki’de incelemenizi ve tartışma sayfasında dilediğiniz dilde geri bildirimlerinizi paylaşmanızı öneririz.

İnternet bir dönüm noktasında. Wikimedia Vakfı ve gönüllülerinin son birkaç yıldır takip ettiği küresel trendler artık uzak veya teorik olmaktan çıktı; Vikipedi’yi ve Wikimedia projelerini halihazırda etkiliyor. Vikipedi’nin sayfa görüntülemelerinde ve Google’dan gelen yönlendirme trafiğinde düşüşler ve bot trafiğinde benzeri görülmemiş artışlar gözlemleniyor. Bunun geçici bir durum değil, yapısal bir değişim olduğuna inanıyoruz. Dünya, Wikimedia Vakfı’nın ve Hareketi’nin evrimleşmesine ve uyum sağlamasına ihtiyaç duyuyor.

Wikimedia’s mission remains urgent. In an era of growing misinformation and unreliable AI-generated content, Wikipedia continues to provide a vital backbone of reliable knowledge across the web—the “factual netting that holds the whole digital world together.” [source] But while content created by volunteers remains vital to the world, it is increasingly less visible, as people consume information from AI summaries, chatbots and other forms of third-party reuse. 

Bu durum Wikimedia Hareketi için bazı kritik soruları gündeme getiriyor:

• Trafik:Sayfa görüntülemelerindeki düşüş, görünürlüğün azalması ve arama motoru yönlendirme trafiğinden yapısal uzaklaşma karşısında nasıl bir yanıt geliştirmeliyiz?
• Sorumlu Yeniden Kullanım: Wikimedia içeriğinin sürdürülebilir biçimde yeniden kullanımı nasıl olur ve altyapımızı kötüye kullanımdan nasıl koruyabiliriz?
• İnsan unsuru: Yapay zekâ tarafından üretilen içeriklerin ve “sıfır tıklama” deneyimlerinin yaygın olduğu bir dünyada Vikipedi’nin kendine özgü değeri nedir? Küresel topluluğumuzun benzersiz gücünü nasıl daha da güçlendirebiliriz?
• Modelimizi Korumak: Vikipedi’nin gönüllü katkı modelini ve gelir modelini nasıl koruyabiliriz?
• Uzun vadeli sürdürülebilirlik: Vikipedi’nin ve projelerin önümüzdeki 25 yıl boyunca — ve sonrasında da kalıcı biçimde — güçlenerek varlığını sürdürmesini nasıl sağlayabiliriz?

Wiki’de ve Wiki’nin Ötesinde Güçlenmek

Vikipedi’nin geleceğinin iki şeyin birlikte işlemesine bağlı olduğuna inanıyoruz: Wiki’de ve Wiki ötesinde gelişmek. Bu, okuyucuların, katkıda bulunanların ve bağışçıların sevdiği ve tekrar tekrar ziyaret ettiği web sitelerimizde ve uygulamalarımızda daha güçlü bir “hedef deneyimine” yatırım yapmayı ifade ediyor. Aynı zamanda, insanların bulunduğu yerlerde onlara ulaşan; sadece trafiği başka yerlere yönlendirmek yerine Vikipedi’ye değer kazandıran ve gelecekteki katkı sağlayıcıların geri gelmesini sağlayan sürdürülebilir bir yeniden kullanım modeli. Bu yeni ortamda gelişmek ve güncelliğini korumak için Vikipedi’nin hem “wiki’de” hem de “wiki’nin ötesinde” gelişmesi gerekiyor.

Vakfın 2026-27 Hedefleri

Bunu nasıl yapacağız? 2026-27’de dört temel hedefe odaklanarak:

1. Erişimimizin artırılması. Trafiğimizi geleneksel arama yöntemlerinin ötesine çeşitlendirme. Geçmişte Vikipedi ziyaretçilerinin neredeyse %90’ı Google aramaları üzerinden geliyordu. Bu “ücretsiz” trafik akışı artık yapısal bir düşüş içinde; bu değişim sadece Vikipedi’yi değil, internet genelindeki yayıncıları da etkiliyor. Bu durum, yeni “doğrudan” trafik biçimleri (örneğin, yeni yönlendirme kaynakları ve mobil uygulama indirmeleri) geliştirmemiz ve tek bir kaynağa daha az bağımlı olmak için trafik kaynaklarımızı “çeşitlendirmemiz” gerektiği anlamına geliyor.  İnsanlar artık Wikimedia içeriği ile eskisi kadar karşılaşmayabilir; bu da genel görünürlüğünü ve dolayısıyla gelirini ve editör motivasyonunu etkileyebilir.  Bu nedenle, gelecekteki okuyuculara, editörlere ve katkıda bulunanlara ulaşmak için yeni (ve genellikle daha zor ve pahalı) yollara yatırım yapmak gerekecektir.
2. Etkileşimin derinleştirilmesi. Katkıda bulunanları destekleme ve sıradan okuyucuları geri dönen okuyuculara, editörlere ve bağışçılara dönüştürme. Vikipedi kullanıcılarının önemli bir kısmı siteyi kısa süreli ziyaret eder, tek bir bilgi edinir ve ayrılır. Amacımız, okuyucu deneyimini daha “kalıcı” hale getirerek sıradan okuyucuların geri dönmesini, “aktif” okuyuculara dönüşmesini ve zamanla daha fazla sayıda editör ve bağışçıya evrilmesini sağlamaktır. Her ziyaretin daha değerli hale geldiği bir dünyada, insanları “Wiki dışı” içerikten “Wiki içi” deneyimlere geri çeken, sıradan okuyucuları aktif okuyuculara, aktif okuyucuları ise katılımcılara, bağışçılara ve yeni nesil topluluk liderlerine dönüştüren bir “izleyici hunisi”ne (aşağıya bakınız) odaklanacağız.
3.  Projelerimizin korunması. Modelimizi sürdürme ve savunma. Vikipedi’nin gönüllüleri ve değerleri giderek daha fazla tehdit altındadır. Gönüllülere ihtiyaç duydukları güvenliği ve yasal desteği sağlayacak ve hakikatlerin giderek daha fazla tartışıldığı ve siyasallaştırıldığı bir dünyada tarafsız bakış açısını savunacağız. Wikimedia altyapısını bot istismarına karşı daha güçlü şekilde koruyacak ve yalnızca trafiği Vikipedi’den uzaklaştırmak yerine Vikipedi’ye değer geri kazandıran sorumlu yeniden kullanımı teşvik edeceğiz.

Bu hedefler, dördüncü bir hedef sayesinde mümkün olur:

4. Hız ve dayanıklılık oluşturma. Mevcut çalışmanın arkasındaki insanların ve sistemlerin desteklenmesi. Vakıf personeli, sistemleri ve teknik altyapısı genelinde daha yüksek hız ve verimlilik sağlayacağız. Bu hedef, misyonumuzu yerine getirmek için gereken mali desteği yaratmak üzere yapacağımız çalışmaları da kapsar. Buna, Wikimedia projelerinin gelecekteki sürdürülebilirliğini korumak için Wikimedia Enterprise ve Bağış Fonu gibi çeşitlendirilmiş gelir akışlarını büyütmeye devam etmek de dahildir.

Neden bu yaklaşım tercih ediliyor?

Trafik ve içerik yeniden kullanımında görülen değişimler, gelecekteki okuyucuların, bağışçıların ve katkı sağlayanların Vikipedi’ye geçmiştekinden farklı yollarla ulaşacağı anlamına geliyor. Wikimedia Hareketi’nin 2017 stratejik yönü – “özgür bilgi ekosisteminin temel altyapısı” olarak hizmet etmek – büyük ölçüde gerçekleştirildi. Ancak yalnızca “temel altyapı” olmak, özgür bilginin geleceğini güvence altına almak için yeterli olmayabilir. Şimdi soru şu: Bu rolü, Vikipedi’nin katkıda bulunma modelini, temel değerlerini ve finansal sürdürülebilirliğini koruyacak biçimde nasıl yerine getireceğiz? 2030 Hareket Stratejisi önerileri doğrultusunda hareket etmeye devam ederken, Hareketimizin şu anda karşı karşıya olduğu küresel trendlere yanıt vermek, ” değerlendir, tekrar gözden geçir ve uyarla” önerisine güçlü biçimde dayanmamızı gerektirecektir.

En görünür ve en yaygın kullanılan Wikimedia projemiz Vikipedi’dir. Önümüzdeki yıl, Vikipedi’nin bilgi ekosistemindeki temel rolünden yararlanarak Wikimedia içeriğinin trafik ve görünürlüğünü artıracağız. Bu kapsamda, Vikipedi’ye gelen trafiği artırmaya, editörlere verilen desteği derinleştirmeye ve Genişletilmiş Haklara sahip kullanıcıların artan zorluklar karşısında ihtiyaç duydukları gelişmiş araç ve desteği sağlamaya odaklanacağız. Ayrıca, yeni okuyucuları, katkı sağlayanları ve bağışçıları yeniden Vikipedi’ye yönlendirmek amacıyla “wiki’nin ötesine” de yatırım yaparak, Wikimedia projelerinin finansal açıdan sürdürülebilir, toplumsal olarak güvenilir, kamusal açıdan ilgili ve yapısal olarak bağımsız kalmasına katkıda bulunabiliriz.

Okurluktan katkı sağlayanlara ve bağışçılara geçiş:hedef kitle hunisi

Sıradan okuyucuları daha yüksek oranlarda aktif okuyuculara, editörlere ve bağışçılara dönüştürmek için, insanları her aşamada hedefli deneyler, kullanıcı deneyimi iyileştirmeleri ve ölçümlerle desteklenen bir “kitle hunisi” üzerinden ilerletmeye odaklanacağız; böylece pasif tüketicileri aktif katılımcılara dönüştüreceğiz.

Fırsatın ölçeği oldukça büyük. Tahminlerimize göre, yaklaşık 5 milyar internet kullanıcısı halihazırda, ister sitelerimizde ister üçüncü taraf kaynaklar aracılığıyla olsun, bir şekilde Vikipedi içeriği tüketiyor. Bunların 3,3 milyarı Vikipedi’nin varlığından haberdar. Ve yaklaşık 1,5 milyar kişi (tüm internet kullanıcılarının yaklaşık %27’si) her ay wiki üzerinden Vikipedi içeriği okuyor.

“Wiki Ötesi” Tüm internet kullanıcıları: yaklaşık 5.5 milyar Yeniden kullanılan içeriği tüketen: yaklaşık 5,0 milyar Vikipedi’yi biliyor: yaklaşık 3.3 milyar

“Wiki’de” Okuyucu sayısı: yaklaşık 1,5 milyar (internet kullanıcılarının %27’si) Bağışçılar: yaklaşık 7,7 milyon (okuyucuların %0,51’i) Editör sayısı: yaklaşık 273.000 (okurların %0,02’si)

Bu durum, Vikipedi’ye bu geçiş döneminde yol göstermede bize büyük bir stratejik avantaj sağlıyor. Ancak erişimimiz ve markamızın tanınırlığı gücünü korumaktayken bu gücü kullanmalıyız. Şu anda yaşadığımız trafik düşüşleri, huninin “üst” kısmındaki ölçütleri – Wikimedia içeriğinin genel yeniden kullanımı ve Vikipedi’nin bilinirliği — artırmamız gerektiğini ve huninin alt kısmında ise okurların tekrar gelen okurlara, sadık editörlere ve bağışçılara dönüşüm oranını yükseltmemiz gerektiğini gösteriyor. Bu yıl, bu hedeflere ulaşmak için doğru yönde denemeler yapıp yinelemeler gerçekleştirdiğimizden emin olmak için büyük dikkatle hedef kitle hunimizi ölçmeye odaklanacağız.

Düzenlemeyi daha kolay ve verimli hale getirmek

Sağlıklı ve büyüyen bir editör topluluğu, Vikipedi’nin geleceği için hayati öneme sahiptir. Bu amaçla, okuyucuların editör olmalarına yardımcı olacak ve yeni editörleri daha deneyimli editörler ve moderatörler olma yolculuklarında destekleyecek kişiselleştirilmiş kontrol panelleri sistemine yatırım yapacağız. Bu kontrol panelleri, yeni başlayan editörlerin daha gelişmiş rollere ilerlemesine yardımcı olabilir ayrıca daha deneyimli gönüllüler için aktif tartışmalar veya önemsedikleri maddelerdeki olası vandalizm gibi dikkat edilmesi gereken noktaları öne çıkarabilir. Daha net hedefler, etki ölçütleri ve katkıda bulunanlar arasındaki bağlantılar da motivasyonu, editör sadakatini ve uzun vadeli katılımı güçlendirmeye yardımcı olabilir.

Okurların içeriğimizle ne zaman ve nasıl etkileşim kurduğunu editörlerin görmeleri için yeni yollar da geliştireceğiz. Bu, Google veya TikTok gibi diğer web sitelerinde sayfaların ne sıklıkla bağlantı aldığını gösteren özetlenmiş verilerin gösterilmesini içerebilir. Amaç, editörlerin düzelemlerini insanların en çok talep ettiği bilgiye ilişkin içgörülere dayanarak önceliklendirmelerini sağlamaktır. (Örneğin, yaygın bir arama terimi yanlış maddeye yönlendiriyorsa, editörler okur ihtiyaçlarını daha iyi karşılamak için yönlendirmeler oluşturabilir veya içeriği genişletebilir.)

Ürün ve Teknoloji Danışma Konseyimizin (PTAC) tavsiyesin doğrultusunda, mobil düzenlemeyi kolaylaştırmaya odaklanmaya devam edeceğiz. Örneğin, “yapılandırılmış düzenlemeler”, mobil düzenlemeleri daha küçük, yönlendirilmiş görevlere bölmeye yardımcı olabilir. Genişletilmiş Haklara Sahip Kullanıcılar (UWER) için daha akıllı otomasyonlar – örneğin şüpheli etkinliklere yönelik önerilen incelemeler -, yeni kullanıcı akınıyla ortaya çıkan tekrarlayan moderasyon işini azaltarak UWER’ın daha yüksek etkili görevlere odaklanmasını sağlayabilir. Ayrıca, güçlendirilmiş güvenlik önlemleri ile kullanıcı hesaplarını korumaya katkıda bulunacağız.

Bilgi için yaşayan bir ekosistem

Diğer Wikimedia gönüllülerinin de belirttiği gibi, Vikipedi ve projelerimiz zaman içinde evrimleşen ve uyum sağlayan canlı bir ekosisteme benzer. Son yirmi yıldır Vikipedi, büyük ölçüde Google’dan gelen ücretsiz arama yönlendirme trafiğinin akışı sayesinde desteklenmiştir – sürekli bir okur, bağışçı ve katkıda bulunan akışı. Bugün, bu trafik akışı yön değiştiriyor ve kuruyabilir. Nitekim Vikipedi gönüllülerinin uzun zamandır gözlemlediği gibi (1, 2), topluluğun temel taşı olan en aktif hizmetliler ve Genişletilmiş Haklara sahip Kullanıcılar Vikipedi’nin gelecek nesiller için gelişmesi için gereken hızda yenilenmemektedir.

Canlı bitki sistemleri su stresi altında kaldığında genellikle iki tepki verir:

1. Yeni kaynaklar bulma. Bu nedenle, Google arama yönlendirmelerinin geleneksel akışının ötesine geçmek için trafik çeşitlendirmeye önem veriyoruz.
2. Daha derine kök salma. Bu nedenle etkileşimi derinleştirmeye önem veriyoruz; sıradan okuyucuları tekrar eden okuyuculara, tekrar eden okuyucuları ise editörlere ve bağışçılara dönüştürüyoruz.

2026-27 yıllık planının bir sembolü olsaydı, bu, dünyanın en derin kök yapısına sahip olduğu bilinen ve 68 metreye / 230 feet’e kadar inen çoban ağacı (Boscia albitrunca) olurdu. Çoban ağacı sığ suları sevmez. Derinlere iner. Ve tam da bu yüzden dünyanın en zorlu ortamlarından biri olan Kalahari Çölü’nde hayatta kalır ve gelişir.

Vikipedi’nin de benzer bir çevresel stres anıyla karşı karşıya olduğuna ve benzer bir adaptasyona ihtiyaç duyduğuna inanıyoruz. Daha derin kökler salmalı, sıradan okuyucuları zamanla aktif okuyuculara, editörlere ve bağışçılara dönüştürmelidir. Ve bunu yaparken, Vikipedi’yi, çoban ağacı gibi, giderek daha elverişsiz hale gelen çevrimiçi ortamda bir destek ve ilham kaynağı haline getiren modeli yenilemelidir.